مرتب سازی:
ارتقاء فهم و ادراک مهم ترین مساله در مکتب تشیّع
35مسائلی پیدا میشود. لذا از این نظر هم من خدمت رفقا و دوستان عذرخواهی میكنم ان شاءاللَه امیدوارم كه درجلسه بعد به آن مطلب برسم كه مسئله شناخت و مسئله مسئولیت باشد.
و اگر این مخدره اجازه بدهند این سوالی را كه كردند كه فرق نفس ناطقه و نفس لوامه چیست این احتیاج به توضیح دارد و خیلی شرح مبسوطی دارد، شاید در جای خودش بنده این را عرض كنم، به اجمال عرض كنم، نفس ناطقه عبارت است از این روح انسان، آن روح انسان وقتی كه تعلق به این بدن میگیرد و همین حالتی كه ما الان اجتماع پیدا كردیم و در این جا نشستیم آن چه كه بر بدن ما حاكم است همین نفس ناطقه است. این نفسی كه امور انسان را در مراتب مختلف این به عهده میگیرد منتهی این نفس ناطقه دارای مراتب مختلفی هست در هر مرتبه یك اسمیدارد در یك جا به او نفس لوامه میگویند در یك جا به او نفس مطمئنه میگویند در یك جا به او نفس ناطقه به معنای مفكِّره و نفس عاقله میگوینددر جایی كه انسان مشغول تفكر در یك مسئله است [از] نفس او در آن وقت به نفس عاقله تعبیر آورده میشود در وقتی كه انسان گناهی كرده و احساس پشیمانی و ندامت میكند و خود را سرزنش میكندالان در آن مرتبه، آن حالت حالتی است كه تعبیر به نفس لوامه آورده میشود و انسان را مورد شماتت قرار میدهد و مورد سرزنش قرار میدهد نسبت به او. در آن وقتی كه انسان به بعضی از مطالب میرسد و مكاشفاتی برای او پیدا میشد آن به نفس ناطقه به معنای عقلانی این تعبیر آورده میشود و در وقتی كه به مرتبه اطمینان میرسد و حالات روحی برای او ملكه میشود به نفس مطمئنه تعبیر آورده میشود. این به نحو اجمال حالا به نحو گستردهتر كه خب نیاز به مجال دیگری دارد.