ارتقاء فهم و ادراک مهم ترین مساله در مکتب تشیّع

ولی صحبت در این است كه رعایت موازین هم به جای خود باشد، خدای نكرده هتك حرمت یك فردی نشود خدای نكرده غیبت یك شخصی نشود خدای نكرده فردی مورد تمسخر قرار نگیرد حرفهای زشت نباید زده شود كلمات ركیك نباید گفته شود آن طوری باشد كه مورد رضای امام علیه السلام است و حضرت امام زمان علیه السلام از ما راضی باشند در این مجلس و در این خصوصیت. عرض كنم كه این هم یك مطلب است.

من امروز ظهر بود یك نگاه می‌كردم به این پاكت، اتفاقا من این پاكت را گم كرده بودم سوالهایی كه دوستان داده بودند نگاه كردم. واقعا از یك طرف خیلی مسرور شدم و خیلی مشعوف كه چطور واقعا خداوند توفیقاتی را به دوستان خودش و به محبین به خودش عطا كرده و یك همچنین سوالاتی و یك همچنین مطالبی و از یك طرف از خودم خیلی شرمنده شدم كه چقدر من باید كوتاهی كرده باشم و نسبت به ادای این مطالب و این سوالات كه این را گم كرده باشم و البته این را عرض كنم كه چندان هم خیلی تقصیر من نبوده است وقتی كه می‌آیند گاهی اوقات بالا را تمیز می‌كنند كتابخانه و دفتر و میز و ...، این مطالبی كه هست این طرف و آن طرف می‌شود و گاهی اوقات در غیر از موضع خودش قرار می‌گیرد و بنده هم وقتی كه می‌گردم و اینها پیدا نمی‌كنم و بعد یك مرتبه می‌بینیم كه این فرض كنیدكه لای كتابها گذاشته شده است می‌گویم آخر ...! هر چه هم تذكر داده می‌شود گاهی اوقات یك همچنین‌ مسائلی پیدا می‌شود. لذا از این نظر هم من خدمت رفقا و دوستان عذرخواهی می‌كنم ان شاءاللَه امیدوارم كه درجلسه بعد به آن مطلب برسم كه مسئله شناخت و مسئله مسئولیت باشد.

و اگر این مخدره اجازه بدهند این سوالی را كه كردند كه فرق نفس ناطقه و نفس لوامه چیست این احتیاج به توضیح دارد و خیلی شرح مبسوطی دارد، شاید در جای خودش بنده این را عرض كنم، به اجمال عرض كنم، نفس ناطقه عبارت است از این روح انسان، آن روح انسان وقتی كه تعلق به این بدن می‌گیرد و همین حالتی كه ما الان اجتماع پیدا كردیم و در این جا نشستیم آن چه كه بر بدن ما حاكم است همین نفس ناطقه است. این نفسی كه امور انسان را در مراتب مختلف این به عهده می‌گیرد منتهی این نفس ناطقه دارای مراتب مختلفی هست در هر مرتبه یك اسمی‌دارد در یك جا به او نفس لوامه می‌گویند در یك جا به او نفس مطمئنه می‌گویند در یك جا به او نفس ناطقه به معنای مفكِّره و نفس عاقله می‌گوینددر جایی كه انسان مشغول تفكر در یك مسئله است [از] نفس او در آن وقت به نفس عاقله تعبیر آورده می‌شود در وقتی كه انسان گناهی كرده و احساس پشیمانی و ندامت می‌كند و خود را سرزنش می‌كندالان در آن مرتبه، آن حالت حالتی است كه تعبیر به نفس لوامه آورده می‌شود و انسان را مورد شماتت قرار می‌دهد و مورد سرزنش قرار می‌دهد نسبت به او. در آن وقتی كه انسان به بعضی از مطالب می‌رسد و مكاشفاتی برای او پیدا می‌شد آن به نفس ناطقه به معنای عقلانی این تعبیر آورده می‌شود و در وقتی كه به مرتبه اطمینان می‌رسد و حالات روحی برای او ملكه می‌شود به نفس مطمئنه تعبیر آورده می‌شود. این به نحو اجمال حالا به نحو گسترده‌تر كه خب نیاز به مجال دیگری دارد.