ارتقاء فهم و ادراک مهم ترین مساله در مکتب تشیّع

اگر مطلب دیگری هست خب بفرمایید ان‌شاءاللَه‌

تلمیذ: ببخشید

استاد: بفرمایید بفرمایید

تلمیذ:

استاد: البته خود مرحوم آقا من خیال می‌كنم در آن جاتوضیح داده باشند، البته من نسبت به این قضیه اشراف چیز ندارم اما حالا توضیح مختصرش را خدمت شما عرض كنم. ببینید یك بحثی است بحث كلامی‌كه از سابق این قضیه بین متكلمین مطرح بوده است كه آیا افعال الهی بر اساس مصالح است یا مصالح بر اساس افعال الهی است؟ ما در روش خود كارهای خودمان را بر اساس مصالح قرار می‌دهیم یعنی فرض كنیدكه اگر بخواهیم یك عملی را انجام بدهیم عواقب آن مسئله را در نظر می‌گیریم جوانب آن مطلب را در نظر می‌گیریم و آن تبعاتی را كه ممكن است پیش بیاید در نظر می‌گیریم با توجه به‌ همه اینها گاهی ممكن است دیر به نتیجه برسیم و گاهی نیاز به تأمل دارد مشورت دارد، با افراد اهل خبره مشورت می‌كنیم و بعد اقدام می‌كنیم. وقتی كه یك ناراحتی معده پیداكردیم فورا بلند نمی‌شویم فرض كنید كه دست به یك عمل خطرناك بزنیم، اول خودمان آن چه را كه به نظر می‌آید انجام می‌دهیم فرض كنید كه یك چای نبات می‌خوریم كه اگر حالا سردی كرده یا طبق آن روش قدما بعضی از روغنها یا چیزهایی می‌مالیدند و می‌گفتند كه اگر سرماخوردگی هستخوب شود، این كارهای ابتدایی را انجام می‌دهیم حالا فوقش خوب نشد بعد یك استامینوفن یا چیزهای دیگر، پروفنی، چیزی می‌خوریم خوب نشد همین طور هی مسئله را جلو می‌بریم تا این كه می‌بینیم نه! این درد ادامه دارد به یك پزشك عمومی‌مراجعه می‌كنیم آن احتمال مطلب دیگری می‌دهد ممكن است كه پیچیدگی روده باشد خطرناك است و ظرف چند ساعت انسان را بههلاكت برساندهمین طور بر اساس آن مصلحت ما رفتار خودمان را قرار می‌دهیم تا اینكه بخواهیم به او برسیم.

به طور كلی یك عاقل در این دنیا كارهای خودش را بر اساس مصالح قرار می‌دهد، تجار همه‌امور خودشان را بر اساس مصالح قرار می‌دهند یك تاجری دیدید كه با این كه می‌داند این معامله موجب ضرر و شكست برای او هست اقدام كند؟ نمی‌كند. دیدید یك شخصی اگر بخواهد دست به كاری بزند كه برای او خطرناك است [مثلًا] سم را نمی‌خورد. تمام افراد [امور خود را] بر این اساس قرار می‌دهند. ولی صحبت در این است آیا خداوند متعال كارهای خود را بر اساس مصلحت قرار میدهد؟ یعنی وقتی كه كاری می‌خواهد بكند یك عملی را می‌خواهد انجام بدهد یك فردی را می‌خواهد خلق كند، فكر می‌كند می‌نشیند تأمل می‌كند آیا این كار مصلحت هست یا نیست؟ یك شبانه روز دو شبانه روز اطراف را بررسی می‌كند و با ملائكه جلسه می‌گذارد و شور می‌كند و رأی و نظر اكثریت را انجام بدهد؟ نه! نفس ذات الهی حق است چون وجود است و آثار او حق است و حق از عمل و فعل او نشأت می‌گیرد یعنی ما وقتی كه عملی را انجام بدهیم دیگران می‌گویند آیا عمل او مطابق با مصلحت بود یا نبود؟ ولی در خدا این طور نیست. خدا وقتی كاری انجام داد آن موقع ما می‌گوییم حق از عمل الهی سرچشمه می‌گیرد. مصلحت از عمل الهی و فعل پروردگار نشأت می‌گیرد مصلحت آن است كه او انجام می‌دهد نه این كه عمل او مطابق با مصلحت است این در مورد پروردگار.