كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان در فضا و مكان‏

 تمام این كارها را الان می‌بیند و همه را دارد مشاهده می‌كند در حالتی كه چشمش نمی‌بیند فرسخها با هم فاصله دارند این چیست؟ این را می‌گویند مثال اصغر. این مثال اصغر همان كیفیت علیت صورت غیر مادی است در ماده [كه‌] این بحثش در فلسفه و عرفان نظری شده و این خیلی مورد نظر ما نیست.

 دوم، مثال دیگری داریم كه او عبارت است از یك مرتبه و یك درجه بالاتر از این و آن عبارت است از صورتی كه آن شخص به واسطة اعمالش و به واسطة كارهایش به آن صورت درمی‌آید آن صورت ممكن است صورت آدمی‌نباشد ممكن است آن صورت صورت حیوان باشد آن یك درجه عمیق تر از این است. حیوانات هم ممكن است حیوانات مختلف باشند صورت گرگ باشد صورت كلب باشد صورت سگ باشد صورت خنزیر باشد صورت مورچه باشد صورت كبوتر باشد صورت مار باشد. كسانی كه تعلق به یك چیزی دارند دیدید گاهی اوقات در خواب خواب مار را می‌بینند؟ می‌گویند دیدیم ماری آمد در منزل ما و از این جا آمد و از آن جا رفت یا فرض كنید كه دیدیم در گوشه منزل ما یك ماری چمبره زده و در كنار قرار گرفته است، این همان جنبه تعلق است كه باید ببیند كه تعلق بهچه دارند كه این باعث شده كه یك همچنین قضیه اتفاق افتاده است البته این جنبه‌كلیت ندارد تصور نشود در همه جا ولی اغلب همین است. یكی از دوستان می‌گفت در زمان مرحوم آقا یك شب من در خواب دیدم كه یك مار خیلی سبزی آمد رفت در پشت كتابخانه من و در آن جا قرار گرفت و من همین طور به او نگاه می‌كردم. رفتم مشهد و خدمت مرحوم آقا رسیدم و ایشان یك خنده‌ای كردند و گفتند تعلقات است. نگفتند چی. بعد من به او گفتم، گفتم تو به علم خودت تعلق داری و به این كتابهایی كه این جا تلمبار كردی پشت سر هم و به جای این كه اینها دستی از تو بگیرند تو را دور كردند، به او تعلق داری و این مار هم همان جنبه‌تعلق بودن و آن خوش خط و خالی بودن به خاطر تنوع در این جنبه تعلق است.