نظام تربیتی عالم وجود

علی كلّ حال این‌ها مطالبی است كه بزرگان نقل كرده‌اند و ما هم باید به دنبال آن مطالب باشیم.

یك مطلبی را كه داشتم الآن می‌آمدم گفتم برای رفقا چه بگویم؟ یك چیزی به نظرم رسید، دیگر به طور خلاصه، خدمت دوستان عرض می‌كنم و انشاءاللَه بقیه مطالب، به حول و قوه الهی، برای جلسه بعد و برای زیارت بعد، و آن مطلب این است كه:

این عالم، عالمِ امتحان و عالم بروز حقائق و مسائل نفسانی است. به طور كلی، این نظام، نظام تربیت است. نظام آمدن در اینجا، و گذرانِ حیات، این نظامْ نظامِ تربیت و رسیدن به فعلیت است. یعنی انسان به همان‌چه كه به او پایبند است، و به آن‌چه كه به او اهتمام دارد و به آن‌چه كه به دنبال اوست، این نظام، برای این است كه انسان را به آن خواست‌گاهش برساند. خیلی چیزها در دل ما هست، خیلی مسائل هست، خیلی سلیقه‌ها، خیلی نیات، مطالبی كه حتی ممكن است برای خودمان هم مخفی مانده، باز نشده، روشن نشده. نظام تربیتی و نظام تكوین، این هر دو دست به دست هم می‌دهند و انسان را به همانی كه هست و به همان وضعیتی كه هست و به همان خواسته‌ها و شاكله و سرشت و نیات و اهتمام و تفكر و تمایلش، به چه تمایل دارد به آن می‌رسانند! این نظام، یك همچنین نظامی است؛ نظام تربیتی.

رسول خدا صلی اللَه علیه و آله و سلم یك روز به أمیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: یا علی! أنا أقاتل الناس علی تنزیل القرآن، و أنت تقاتل الناس علی تأویله، یا تأویل القرآن .¹

من بر تنزیل قرآن با مردم جنگ كردم. یعنی مبارزه كردم، برخورد كردم، كه این قرآن را، این رسالت را گسترش بدهم، در شهرها، در بلاد، در بین اقوام، در بین یهود، نصاری، این را گسترش بدهم و بالاخره گسترش هم یك موانعی [دارد]، باید این موانع را از سر راه بردارم دیگر. من بر این تنزیل قرآن و گسترش ظاهر قرآن و ظاهر این سنت، با مردم مقاتله كردم، اما كار مهم بر عهده توست! تو بر تأویل قرآن با مردم مقاتله می‌كنی.