عقل و عشق، دو بال سالك براي رسيدن به كمال

آیا این مسائل برای تنبه ما كافی نیست؟ حالا فهمیدید كه نباید به خواب نگاه كرد، دیگر نباید به این مكاشفات گوش داد، بنده در جلد دوم اسرار ملكوت كه آن مكاشفات دروغین را گفتم برای امروز گفتم، برای امروز! آن موقع می‌دیدم روزی خواهد آمد و از احساسات و باورهای مردم در راستای امیال و مقاصد استفاده خواهد شد، برای امروز نوشتم آن مطالب را.

حالا سرّ قضیه چیست؟ سرّ قضیه این است كه خداوند دو نیرو در انسان قرار داده است، یكی تعقل كه این همه دارم اصرار می‌كنم مخصوصا در این چند ماه اخیر اگر دوستان آن صحبت اهواز چند روز [پیش‌] بنده را كه رفته بودیم برای دیدن دوستان، شنیده باشند، در آنجا مطالبی راجع به این قضیه عرض كرده بودم دو نیرو قرار داده یكی جنبه عقلانیت و یكی هم جنبه میل و عشق و محبت، با این دو بال است كه انسان می‌تواند حركت كند و هم نفس را به مرتبه تجرد و تقرب برساند و هم عقل را به مرتبه تكامل و بیرون آوردن از رشد نسبی به رشد مطلق و به فعلیت مطلق، حركت بدهد و به واسطه به كارگیری آن قدرت عقلانی، نفس را در حركتی كه می‌كند جهت بدهد، هر كدام از این دو بدون دیگری نمی‌تواند كارساز باشد، شما جنبه عقلانیت را بگیرید اما آن جنبه محبت و عشق را رها كنید، در همان قضایا و در همان عوالم معقولات البته معقولات نسبی نه معقولات متكامل در آنجا متوقف خواهید شد، و اگر جنبه احساسات و آن علاقه و حركت نفسانی را كه همراه با عواطف و احساسات است آن را تقویت كنید و عقلانیت و رسیدن به مبانی را كنار بگذارید سر به بیراهه می‌رود و از همین جایی كه دیدید سر درمی‌آورد، از همین‌جایی كه همه به انحراف افتادند سر درمی‌آورد، این است كه همیشه بزرگان تاكید داشتند و تاكید دارند كه نسبت به مبانی، سالك باید آگاه و متوجه باشد، و گول هیاهو، شعار و شایعات را نخورد و فریب بنرها و تابلوها و اعلانات و اینها را نخورد، و به دنبال حرف و نقل هر كس و ناكسی [راه‌] نیفتد، و مطالبی را كه از هر شخصی می‌شنود آن را به دیده قبول ننگرد بلكه ببیند آیا این مطلب با موازین منطبق است یا منطبق نیست؟ آن كسی كه صاف صاف در چشم شما نگاه می‌كند و دروغ می‌گوید دیگر نمی‌توان به دنبال او رفت. مبنا این است بروی زمین می‌خوری، از بین می‌روی، مزمهل می‌شوی، كسی كه به دنبال خداست نمی‌آید هتك آبرو و حیثیت این آن را بكند، كسی كه می‌خواهد یك مسئولیت شرعی و الهی به عهده بگیرد نمی‌آید دیگران را تخطئه كند، توجه كردید؟