لزوم مراقبه جهت وصول به مقام فناء فی اللَه
14ای برادر تو همان اندیشهای *** ما بقی تو استخوان و ریشهای گر بوَد اندیشهات گُل، گلشنی *** گر تو خاری و هیمۀ گلخنی1 انسان بدنش که حساب نیست، سلولهای بدنش که حساب نیست، جریان خونش که حساب نیست؛ شخصیّت انسان فقط به افکارش است. اگر افکارش طاهر بود، او طاهر است و اگر نجس بود، او نجس است؛ اگر افکارش با پیغمبر بود، او پیغمبر است، یعنی با پیغمبر معیّت دارد، اگر با شیطان بود، شیطان است!
فلا تکونَنَّ مِن الجاهلینَ، فإنّ الشّیءَ یکونُ مع الشّیء؛ «بعد از معرفت، از من سر مپیچ، و الاّ با جاهلین و با شیطان خواهی بود و با شیطان معیّت پیدا میکنی؛ چون شیء با شیء است.»
قال رسولاللَه صلّی اللَه علیه و آله و سلّم:
مَن أحبَّ حجَرًا حشَرهُ اللَه معه؛2 «کسی که سنگی را دوست داشته باشد، خدا روز قیامت او را با آن سنگ محشور میکند.» شما روز قیامت را در برابر افکار خود مجسّم کنید و ببینید افرادی که در روز قیامت محشور میشوند، با چه محشور میشوند؟ یکی با توله سگش محشور میشود، چون به آن محبّت دارد؛ یکی با گربۀ منزلش محشور میشود، چون به آن محبّت دارد؛ یکی به زن فاحشهای محبّت دارد و روز قیامت با او محشور میشود؛ یکی به عمل دزدی محبّت دارد و روز قیامت با عمل دزدی محشور میشود؛ یکی با طوطی منزلش، یکی با دکور منزلش، یکی با ماشینِ سواریاش، یکی با گاوش، یکی با اعتبارش، یکی با زنش، یکی با امیرالمؤمنین، یکی با حضرت ابراهیم، یکی با شیطان، یکی با عمَر و... . خدای علیّ أعلیٰ عادل است و به ما اختیار هم داده است که: به دنبال هر کس که میخواهی بروی برو؛ اگر میخواهی به دنبال عمر بروی، با او محشور میشوی!
سنّی که روز حشر شفیعش عمر بوَد *** کوری عصا کش کور دگر بود به هر جایی که او هست و در همان مقام و در همان درکات برو؛ نوش جانت! اگر میخواهی با علی محشور بشوی، راه این است و راه روشن است. اختیار هم به ما داده است و واقعاً هم مطلب خیلی مهم است که انسان دارای تمام قسم اختیارات است. انسان الآن اینجا نشسته است، ولی تمام عوالم به روی انسان باز است؛ عوالم جنّ و شیطان و ملکوت و انبیا و رُسل و ایمان و کفر و... همه باز است و میگویند: «در هر کدام که دوست داری برو!»
- مثنوی معنوی، دفتر دوّم، ص ١٩٢.
- الأمالی، شیخ صدوق، ص ١٢٩ و ٢٠٩، با قدری اختلاف.

