
معنای شریعت و تفاوت آن در هر امّتی
انطباق احکام شریعت با شاکلۀ افراد
ارتباط موجودات با یکدیگر در عین داشتن وجود مستقل، بررسی معنای شریعت و تفاوت آن در هر امت براساس شاکله و بینش و سعۀ وجودی افراد، موضوعی است که حضرت آیةاللّه سيد محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه)، در این جلسه به تبیین آن میپردازند. حضرت استاد میفرمایند آنچه خداوند برای هر فردی تکلیف کرده است، شریعهای است که او را به واقع برساند. بر این اساس مسئلۀ شرع فقط آنچه در رسالههای عملیه نوشتهاند، نیست؛ اینها حکم داروخانهای را دارد که در آن، داروهای متعددی برای بیماریهای متعدد قرار داده شده است و انسان از پیش خود نمیتواند برای خود دارو تجویز کند. شرع یعنی راهی که ما را از این عالم و این نفْس و این هوا جدا کند و به واقع و حقیقت برساند؛ لذا بین سلوک و دستورهای عمومی مانند نماز و روزه و حج دیگر فرقی وجود ندارد. ما دو مطلب به نام طریقت و شریعت نداریم؛ یک راه بیشتر نیست و آن شریعت است. عمل به دستورات شرعی باید براساس امر و نظر ولیّ خدا باشد و الاّ فایدهای ندارد. ایشان در ادامه میفرمایند هرکسی باید براساس بینش و ارتباطی که خداوند در آن ولیّاش قرار داده حرکت کند. آنچه در رسالههای عملیه مینویسند، باید بهانضمامِ دستورات سلوکی در یک کتاب جمعآوری شود.
معنای شریعت و تفاوت آن در هر امّتی
3یا روایات عدیدهای داریم که برای وحوش و طیور هم در قیامتِ خودشان حسابوکتابی هست.1 [قرآن کریم میفرماید:] ﴿وَإِذَا ٱلۡوُحُوشُ حُشِرَتۡ﴾؛2 اینها محشور میشوند و باید حسابوکتاب پس دهند.
آیات قرآن دربارۀ خلقت زنبور عسل و کیفیت عمل آن
در آیهای از قرآن دربارۀ خلقت زنبورعسل و کیفیت عملکرد آن میفرماید: ﴿وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتٗا وَمِنَ ٱلشَّجَرِ وَمِمَّا يَعۡرِشُونَ * ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرٰتِ فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلٗا يَخۡرُجُ مِنۢ بُطُونِهَا شَرَابٞ مُّخۡتَلِفٌ أَلۡوٰنُهُۥ فِيهِ شِفَآءٞ لِّلنَّاسِ﴾3
خداوند متعال به زنبورعسل وحی فرستاد؛ همان وحیای که به پیغمبران میفرستد. ﴿وَأَوۡحَىٰ رَبُّكَ إِلَى ٱلنَّحۡلِ أَنِ ٱتَّخِذِي مِنَ ٱلۡجِبَالِ بُيُوتٗا﴾ وحی فرستاد که در کوهها و روی درختها برای خود آشیانه درست کن، روی سطحها برای خود آشیانه درست کن؛ حالا که آشیانه را ساختی و مکان خودت را آماده کردی،﴿ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ ٱلثَّمَرٰتِ﴾ برو و از میوهها بخور و از گلها و شیرۀ گلها استفاده کن ﴿فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلٗا﴾ و به همان راه و مسیری که پروردگار برای تو تعیین کرده حرکت کن! اگر میخواهی گلی را انتخاب کنی، گلِ خوشبو و گلی که مفید باشد اگر میخواهی برای این کندو غذا بیاوری، غذایی بیاور که مورد رضای پروردگار باشد. و آن راهی را که خدا در تو قرار داده به آن راه بیا! نباید از گلهای بدبو استفاده کنی؛ از گلهایی که خاصیت ندارند و حتی ممکن است مضر باشند، استفاده نکن! اگر استفاده کنی، ما یک پاسبان دَمِ کندو میگذاریم تا تو را دونیمهات کند!
حکایتی از عجائب زنبورعسل
زنبورعسل حکایات و عجائبی دارد و کسانی که با این مسائل سر و کار دارند، مسائلی نقل میکنند و مطالبی بیان میکنند.
یک وقت به اصفهان رفته بودیم. [شخصی] ما را دَمِ کندوی عسلش برد و به ما یاد میداد که این زنبور وظیفهاش چیست، آن زنبور وظیفهاش چیست. خلاصه چند نفر از این دوستانمان را هم گَزیدند! منتها چون ما اولاد پیغمبر بودیم با ما کاری نداشتند! [البتّه] در آنجا اینطور بود، [ولی] شاید حیوانات دیگر خدمتمان برسند و رسیدهاند! آنجا دیدم که چند زنبور دَمِ آن لانه دائماً حرکت و گردش میکنند؛ گفتم: «این چیست؟» گفتند: «اینها پاسبانان بر این کندو هستند؛ هر زنبوری که میآید و میخواهد از این سوراخ رد شود و داخل کندو برود، او را بو میکنند و اگر از گلِ غیرمطبوع استفاده کرده باشد، او را دونصف میکنند!» این [معنای] ﴿فَٱسۡلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ﴾ [است]!
- رجوع شود به بحار الأنوار، ج 7، ص 276؛ معادشناسی، ج 6، ص 244 ـ 254 و ج 8، ص 368 ـ 375.
- سورۀ تکویر (81) آیۀ 5. معادشناسی، ج 6، ص 225:
«و در آن زمانی که حیوانات وحشی محشور میشوند.» - سورۀ نحل (16) آیۀ 68 و 69. امامشناسی، ج 11، ص 351، تعلیقه 2:
«و خداوند به زنبور عسل وحی فرستاد از کوهها و از درخت و در سقفها برای خود خانه بساز! سپس از تمام ثمرات (گلهای خوشبو و میوههای شیرین) بخور! آنگاه راه پروردگارت را با خشوع و تذلل و اطاعت بپیما! از درون شکم این زنبور شربتی به رنگ متفاوت بیرون میآید که در آن شفا برای مردم است.»
