
تعبّد، تنها راه رسیدن به واقع و قرب پروردگار
خطرات مهلک علم بدون نیت خیر و بدون تعبد
اعتراض ملائکه نسبت به خلقت آدم، عدم جدایی بین عالم تکوین و تشریع، ارتباط اوامر و نواهی الهی با شاکلۀ افراد موضوعاتی است که حضرت آیةاللّه سيد محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه)، در این سخنرانی به بیان آنها میپردازند. ایشان با نقد دیدگاه کسانی که معتقدند ملائکه از آینده اطلاع ندارد، اعتراض ملائکه به خلقت آدم را ناشی از اطلاع وی از آینده وعدم اطلاع وی از اسرار نهفته در خلقت انسان میداند. حضرت استاد در ادامه صحبت با تأکید بر انطباق کامل اوامر تشریعی با عالم تکوین، شریعت را راه حقیقت معرفی کرده و بر ارتباط تنگاتنگ بین اوامر و نواهی پروردگار با شاکله و خصوصیات موجودات تأکید میورزند. همچنین ایشان تنها راه رسیدن به واقع و قرب پروردگار را تعبد و تحصیل رضای خداوند دانسته و با تاکید بر کماهمیت بودن مسائل اجتماعی نسبت به تعبدیات، لزوم احاطه بر نفوس و حالات افراد جهت دستور سلوکی دادن را مورد تأکید قرار میدهند. ایشان در پایان با اشاره به خطرات پیروی از هوای نفس، به خطرات مهلک علم بدون نیت خیر اشاره کرده و مصادیقی از این خطرات را جهت تنبه و بیداری افراد بیان میکنند.
تعبّد، تنها راه رسیدن به واقع و قرب پروردگار
2أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرّحیم
و صلَّی اللهُ عَلَی سَیّدِنا و نَبیِّنا و حَبیبِ قُلوبِنا
و طَبیبِ نُفوسِنا أبی القاسِم المُصطَفیٰ محمدٍ
و عَلیٰ آلِه الطَّیِّبینَ الطّاهِرینَ المَعصومینَ المُکَرَّمینَ
و اللَّعنُ عَلیٰ أعدائِهِم أجمَعینَ
مِنَ الآنَ إلیٰ قیامِ یَومِ الدّین
قال اللهُ الحَکیمُ:
﴿إِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلٰٓئِكَةِ إِنِّي خٰلِقُۢ بَشَرٗا مِّن طِينٖ* فَإِذَا سَوَّيۡتُهُۥ وَنَفَخۡتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُۥ سٰجِدِينَ﴾.1
ایّام مصیبت متعلق به حضرت سیدالشهدا علیه السّلام است؛ برای رفع گرفتاری از شیعیان امیرالمؤمنین و تعجیل در فرج امام زمان صلواتی ختم کنید!
ما حصل مطالب گذشته به این مسئله منتهی شد که ملائکه در باطن خود، اعتقادِ تام به مصلحتِ تامۀ اوامر و نواهی پروردگار داشتند و همینطور جناب شیطان (!) هم مانند ملائکه از این نقطهنظر فرقی نداشت.
مانع بودنِ غیرت پروردگار از وصول اغیار به حریم او
اینکه گفتم «جنابِ» شیطان، بهخاطر این که ایشان ـ بهعکسِ آنچه ما خیال میکردیم ـ مقام خیلی بالایی دارند! بهجهت اینکه پروردگار متعال دارای مقام عزت و غیرت و مانعیّت است، و اگر قرار بود هرکسی به آن مقام راه پیدا کند، دیگر خدا از خداییّتِ خودش ساقط میشد! چون آن مقام، مقامِ عزّت است و عزّت اختصاص به پروردگار دارد، هر بیسروپایی را به آنجا راه نیست. آنجا مقام غیرت است و هر شخص بولهَوَسی نمیتواند به آنجا دسترسی پیدا کند. مرحوم شیخالرئیس میفرماید:
جَلَّ جَنابُ الحَقِّ عن أن یَکونَ شَریعةً لِکُلِّ واردٍ.2
مقام عزت پروردگار بالاتر از این است که هر واردی بتواند ورود پیدا کند.»
حاجب بودنِ ابلیس از ورود اغیار به حریم پروردگار
لذا خدا برای آن مقام خودش یک پاسبان و حاجب قرار داده که نگذارد هرکسی که بویی از غیریّت و خودیّت در او هست آنجا بیاید. لذا ایشان (که جناب شیطان و ابلیس باشند)، نهتنها حاجب و رادعِ بنده و شما هست ـ [البتّه] ما که احتیاج به حاجب نداریم و در همینجا [در مراتب پایین] تشریف داریم! ـ [بلکه] نمیگذارد بزرگانِ اولیا و انبیا و آنهایی که به مقام مخلَصین نرسیدهاند به آنجا بروند.
- سورۀ ص (38) آیۀ 71 و 72.
- الإشارات و التّنبیهات، ص 149.
