تأثیر اختلاف شاکله و خصوصیات نفسانی در سلوک

[علی‌کل‌حال] شیطان برای آنجا آمده، نه برای طهارت و نجاست! طهارت و نجاست که چیزی نیست! این گناه‌ها که مسئله‌ای نیست! بندۀ خدا برو به‌دنبال نفس و هواهای نفست باش، این‌قدر به ظاهر توجه نکن! این ظاهر اهمّیتی ندارد. برو برای آن موقعی که آن نفس خبیث و هواهای نفسانی می‌آید و جلوی انسان می‌ایستد و حق را از دید انسان محو می‌کند چاره‌ای بیندیش. برای آن‌موقع! وإلاّ اعمال و کردار ظاهر قابل تغییر و تعویض است؛ جایشان را می‌شود عوض کنند، اینها را می‌توانند با یک توبه تغییر بدهند! [اما] آن مسائل حل نمی‌شود! شیطان برای آنجا آمده است و وظیفه‌اش آن است.

این مطالب را که می‌گویم، إن‌شاءالله نتیجه‌اش [را هم می‌گویم]، اگر خداوند توفیق بدهد. ما مدام قضیّه را طول می‌دهیم و می‌گوییم إن‌شاءالله امروز مسئله تمام می‌شود؛ [ولی] می‌بینم دوباره یک تتمه پیدا کرد! دوباره فردا می‌آییم شروع می‌کنیم، می‌بینم باز تتمه پیدا کرد! حالا تا خدا چه خواهد. شاید گفتن این مطالب هم مصلحت بوده که پیش آمده والاّ من اصلاً از اول قصد گفتن این مسائل را نداشته‌ام و به ذهنم هم نمی‌آمد؛ خودش همین‌طور پیش آمده است.

جدیت شیطان در اغوا و فریب انسان

[در قرآن کریم دربارۀ گفتگوی شیطان با پروردگار آمده است:]

﴿قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ* إِلَّا عِبَادَكَ مِنۡهُمُ ٱلۡمُخۡلَصِينَ﴾¹.

«قسم به عزت تو که تمام این افراد را من منحرف می‌کنم! مگر بندگان مخلص خودت را»

هدفی را که شیطان در نظر گرفته ما هم در نظر بگیریم! شیطان چه هدفی را در نظر گرفته؟ ما هم باید با آن هدف مقابله کنیم! وقتی ببینیم ایشان در این مقام‌اند که آن مأموریتی که خدا برعهده‌اش گذاشته انجام بدهد و در آن مأموریت از تمام ما ساعی‌تر و کوشا‌تر و باجدیت‌تر است! در بیداری و خواب، در خلوت و جَلوَت سراغِ [ما] می‌آید. چقدر او در این وظیفۀ خود جدیت دارد؟! آخر خدا به او چه می‌دهد که این‌قدر زحمت می‌کشد؟! آخر خدا به او چه پاداشی می‌دهد که این‌قدر زحمت می‌کشد؟!آخر این یک صحبتی است دیگر! و او از اینکه این همه مراقب آدم است چه نتیجه‌ای می‌گیرد که این‌قدر زحمت می‌کشد؟! [تا] آدم یک دقیقه می‌رود یک گوشه بنشیند، می‌بیند سراغش آمد؛ دارد می‌رود میان مردم، می‌بیند سراغش آمده است؛ یک جا دارد خلوت می‌کند می‌بیند سراغش آمده، با خودش که نشسته می‌بیند سراغش آمده است؛ خطورات و هواهای شیطانی، نشسته و در ذهن خودش دارد می‌بافد، زد و بست می‌کند و برای افراد نقشه می‌کشد! این چه وظیفه‌ و مأموریتی است که او دارد انجام می‌دهد؟ این‌قدر باجدیت انجام می‌دهد و این‌قدر بااهمّیت و مهم است. و این‌قدر شیطان در کار خودش حذاقت و مهارت دارد که هیچ‌کسی در تبلیغ خودش به این‌قدر حذاقت و مهارت ندارد!