دنیاپرستی و تقابل جنود عقل و جنود شیطان

﴿قَالُواْ بَلَىٰ وَلَٰكِنَّكُمۡ فَتَنتُمۡ أَنفُسَكُمۡ﴾ [گفتند: بله ولی] شما خودتان را فریفتید و درنگ کردید و آرزوها شما را گول زد؛ شما مَجاز را حقیقت پنداشتید و واقع برای شما مجاز و مجاز برای شما واقع جلوه کرد؛ زندگی دوروزه را ابد پنداشتید و حیات ابدی را نسیه پنداشتید؛ آنچه واقع است برای شما موهوم و معدوم بود و آنچه مجاز است برای شما واقع بود. این را می‌گویند ﴿غَرَّتۡكُمُ ٱلۡأَمَانِيُّ﴾؛ آرزوها می‌آید انسان را گول می‌زند.

وقتی ما از آن دنیا می‌آییم، آن واقعیات فراموش می‌شود و به اینجا می‌پردازیم و اینجا برای ما واقع می‌شود؛ حال که اینجا برای ما واقع شد، تمام برنامه‌ها و افعال و اعمال خود را بر این اساس قرار می‌دهیم.

اگر ما اینجا را مجاز ببینیم، هیچ‌گاه کارهای خودمان را بر این اساس قرار نمی‌دهیم! چون آن واقع در نزد ما مَنسی و فراموش شد، این مجاز (محل تجاوز)، این غیرواقع، این عبور، این دو روز، در نزد ما ابد جلوه کرد و وقتی ابد جلوه کرد، بر آن اساس ما برنامه‌ریزی کردیم.

انبیا و اولیا آمده‌اند فقط به ما این را بگویند: مجاز را با حقیقت اشتباه نگیر! حقیقت یک مطلب است و مجاز مطلب دیگری است.

معنای «النّاسُ عَبیدُ الدُّنیا» این است؛ یعنی به‌جای اینکه مردم بندۀ واقع و بندۀ حق و حقیقت شوند، بندۀ مجاز و بندۀ دنیا و بندۀ هویٰ شدند! «النّاسُ عَبیدُ الدُّنیا» آن واقع در نزد آنها فراموش شد و این مجاز جایگزین آن واقع قرار گرفت.

لذا دیگر تمام افعال و کردار بر آن اساس تدوین می‌شود. حکم الهی می‌آید: ﴿خُذۡ مِنۡ أَمۡوَٰلِهِمۡ صَدَقَةٗ تُطَهِّرُهُمۡ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيۡهِمۡ إِنَّ صَلَوٰتَكَ سَكَنٞ لَّهُمۡ وَٱللَهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾؛¹ احکام الهی است حکم الهی بر صدقه می‌آید؛ از اینها زکات بگیر! یک‌مقدار از اموال اینها را باید بگیری و برای فقرا و امور مسلمین و موارد مستحسنه و محتاجٌ إلیها صرف کنی. ﴿خُذۡ مِنۡ أَمۡوَٰلِهِمۡ صَدَقَةٗ﴾ این‌صدقه چه‌کار می‌کند؟ ﴿تُطَهِّرُهُمۡ﴾ اولاً آنها را پاک می‌کند و از این دنیا بیرون می‌آورد ﴿وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيۡهِمۡ إِنَّ صَلَوٰتَكَ سَكَنٞ لَّهُمۡ وَٱللَهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾ این صدقه آنها را پاک می‌کند و تطهیر و تزکیه می کند.