حرکت انبیاء و اولیاء براساس یقین
16آن کسی که تو را آزاد کند و تو را از رقّیت دربیاورد؛ نه تقلید از أهواء و آراء مردم:
مر مرا تقلیـدشان بر بـاد داد *** که دو صد لعنت بر آن تقلیـد بـاد1 تمام کارهایی که ما انجام میدهیم، براساس شایعات و اهواء و حرف مردم و جوّی که برای انسان ایجاد میکنند و مسائلی که از دید ما پنهان است، میباشد؛ بر طبق جهالتهای خودمان تصمیم میگیریم و سپس معلوم میشود که مطلب غیر از این بوده است! جان من، خُب از اوّل چشمت را باز کن! ﴿إِنَّ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡبَصَرَ وَٱلۡفُؤَادَ كُلُّ أُوْلَـٰٓئِكَ كَانَ عَنۡهُ مَسُۡٔولٗا﴾.2
همۀ مردم مقلّدند! خوشا بهحال آن افرادی که آن قِلادۀ تقلید را به گردن کسی انداختهاند که آنها را آزاد میکند و از تقلید بیرون میآورد؛ آن کسی که خودش هم آزاد و حرّ باشد و دیگر مقلّد نباشد و واقعیّت برایش مسلّم باشد؛ که او فقط مولا علی است!
کیست مولا، آن که آزادت کند *** بند رقّیّت ز پایت برکند زین سبب پیغمبر با اجتهاد *** نام خود و آنِ علی مولا نهاد گفت: هر کو را منم مولا و دوست *** ابن عمّ من علی، مولای اوست ای گروه مؤمنان شادی کنید *** همچو سرو و سوسن آزادی کنید3 ما در بسیاری از موارد میبینیم که ناخواسته بهسمتی حرکت میکنیم، درحالتیکه آن حرکتِ ما خواسته و زاییدۀ فکر و عقیدۀ ما نیست. مثلاً این مارشی که در هنگام جنگ برای حرکت بهسوی مصافّ با دشمن مینوازند، براساس حرکت نفس و سلب اختیار انسان و ایجاد روح تهوّر، بدون دخالت تعمّق و تعقّل، برای حرکت بهسوی دشمن تدوین و ترتیب شده است. شخص با بهوجود آمدن این مسائل و این
- مثنوی معنوی، دفتر دوّم، ص ٢٠٤.
- سوره اسراء (١٧) آیه ٣٦.
- مثنوی معنوی، دفتر ششم، ص ١١٢٢ و ١١٢٣.

