مرتب سازی:
معنای معروف و منکر در فرهنگ اسلام و جاهلیت(1)
13قرار داده است، در تضاد است یا در تضاد نیست؟
میبینیم که در تضاد است، چون قبرستان باید محلّ عبرت باشد، قبرستان باید جایی باشد که مردم وقتی میروند عبرت بگیرند؛ نه اینکه به گل و بلبل نگاه کنند و با باغ و ﴿جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ﴾1 اشتباه بگیرند، آن دیگر محلّ عبرت نیست! مردم وقتیکه وارد قبرستان میشوند و نظر به این قبور میکنند، باید روزی این مسئله برای آنها هم تداعی بشود!
من اخیراً روزی در همین بهشت زهرای طهران رفتم، وقتیکه وارد این بهشت زهرا شدم و برگشتم، تنها چیزی که ابداً در نظرم نیامد، عبرت از این مردگان بود! اینقدر درخت و گل و دستههای گل و بیا و برو و امثال ذلک بود که ابداً برای بنده عبرت نبود! حالا شاید بنده اینطور بودم ولی شما فرق میکنید! من فقط به این درختان سرسبز و گلها و دستههای گل و اینها نگاه میکردم تا اینکه یکی دو ساعتی که آنجا بودیم، تمام شد و رفت! این چه قبرستانی است؟! کجای این مورد نظر شرع است؟! کجای این مورد نظر شارع است؟! اینهمه در روایات تأکید داریم که اقلاً هفتهای یک بار به قبرستان بروید، صبح پنجشنبه را هم انتخاب کنید و بینالطّلوعین هم باشد!2
مرحوم قاضی در دستوری به شاگردانشان فرمودهاند:
صبح در بینالطّلوعین به قبرستان بروید، و یک فاتحه بخوانید ـ حتّی قرآن هم نخوانید ـ و کناری بنشینید و سکوت کنید و به عاقبت کار بیندیشید!3
ببینید یک روز اینها در همین قبرستان میآمدند و بهجای شما مینشستند و برای مردگان فاتحه میخواندند، الآن شما برای اینها آمدهاید و فردا دیگران برای شما
- . سوره بقره (2) آیه 25.
- . الکافی، ج 3، ص 228؛ کامل الزیارات، ص 320؛ الأصول الستّة عشر، ص 126؛ الأمالی، شیخ طوسی، ص 688.
- . مطلع انوار، ج 2، ص 111؛ مهر تابناک، ص 250.