معنای معروف و منکر در فرهنگ اسلام و جاهلیت(1)
1 تفسیرآیه شریفه: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلينَ. 2 تبیین معنای معروف و منکر و ملاک تعیین آن. 3 تفسیرآیه شریفه: وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ و... 4 عمل مردم و توده نمی تواند ملاک برای معروف و منکر باشد. 5 دیدگاه نادرست اعراب جاهلی در ارتباط با زنان و دختران. 6 تفسیرآیه شریفه: وَ إِذا بُشِّرَ أحَدُهُمْ بِالْأُنْثى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظيمٌ... 7 توضیحی در ارتباط با کیفیت نادرست اداء مناسک حج در زمان جاهلیت. 8 هر عملی که موجب تهییج و تحریک غرائز و شهوات در وجود انسان شود به حکم عقل و فطرت و شرع محکوم است. 9 درختکاری و سرسبز نمودن قبرستانها با مبانی و ملاکات اسلامی درتعارض و تضاد است. 10 فرمایش مرحوم قاضی در ارتباط با زمان و کیفیت زیارت اهل قبور.
مرتب سازی:
معنای معروف و منکر در فرهنگ اسلام و جاهلیت(1)
8اراضی را آباد کنید و کشاورزی کنید! کسی که اراضی را آباد کند، به هر درختی که در روی زمین بکارد، خدا به او یک درخت در بهشت میدهد، و خدا به او چقدر ثواب میدهد!1
و ما از این دسته روایات زیاد داریم؛ ولی صحبت در این است که اگر این عمل را در قبرستان انجام بدهیم، آیا این عمل با آن ملاک کلّی که شارع در اختیار ما قرار داده است، در تضاد است یا در تضاد نیست؟
میبینیم که در تضاد است، چون قبرستان باید محلّ عبرت باشد، قبرستان باید جایی باشد که مردم وقتی میروند عبرت بگیرند؛ نه اینکه به گل و بلبل نگاه کنند و با باغ و ﴿جَنَّـٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ﴾2 اشتباه بگیرند، آن دیگر محلّ عبرت نیست! مردم وقتیکه وارد قبرستان میشوند و نظر به این قبور میکنند، باید روزی این مسئله برای آنها هم تداعی بشود!
من اخیراً روزی در همین بهشت زهرای طهران رفتم، وقتیکه وارد این بهشت زهرا شدم و برگشتم، تنها چیزی که ابداً در نظرم نیامد، عبرت از این مردگان بود! اینقدر درخت و گل و دستههای گل و بیا و برو و امثال ذلک بود که ابداً برای بنده عبرت نبود! حالا شاید بنده اینطور بودم ولی شما فرق میکنید! من فقط به این درختان سرسبز و گلها و دستههای گل و اینها نگاه میکردم تا اینکه یکی دو ساعتی که آنجا بودیم، تمام شد و رفت! این چه قبرستانی است؟! کجای این مورد نظر شرع است؟! کجای این مورد نظر شارع است؟! اینهمه در روایات تأکید داریم که اقلاً هفتهای یک بار به قبرستان بروید، صبح پنجشنبه را هم انتخاب کنید و بینالطّلوعین هم باشد!3
مرحوم قاضی در دستوری به شاگردانشان فرمودهاند:
صبح در بینالطّلوعین به قبرستان بروید، و یک فاتحه بخوانید ـ حتّی قرآن هم نخوانید ـ و کناری بنشینید و سکوت کنید و به عاقبت کار بیندیشید!4
ببینید یک روز اینها در همین قبرستان میآمدند و بهجای شما مینشستند و برای مردگان فاتحه میخواندند، الآن شما برای اینها آمدهاید و فردا دیگران برای شما میآیند! اینها را در ذهن بیاورید! با گل و بلبل و سرو و سنبل، آیا یکچنین معنایی در ذهن میآید؟! ابداً نمیآید! بروید و بنشینید و تأمّل و تفکّر کنید! امّا میبینیم که در قبرستانهای ما دارند درخت میکارند و از بین میبرند و از صورت مقابری درمیآورند و تبدیل به پارک و تفریحگاه و تفرّجگاه میکنند؛ تمام اینها خلاف اسلام است!
- الکافی، ج 5، ص 260؛ جامع الأخبار، شعیری، ص 105؛ نهج الفصاحة، ص 707.
- سوره بقره (2) آیه 25.
- الکافی، ج 3، ص 228؛ کامل الزیارات، ص 320؛ الأصول الستّة عشر، ص 126؛ الأمالی، شیخ طوسی، ص 688.
- مطلع انوار، ج 2، ص 111؛ مهر تابناک، ص 250.