جایگاه ولایت و حقیقت عاشورا در مکتب عرفان شیعی

مقدّمه

بسم الله الرّحمن الرّحیم

و له الحمد و الشّکر

و الصّلاة و السّلام علی النبیّ المرسل و سیّد البشر محمّد المصطفی

و أهل بیته الطاهرین سلام الله العلیّ الأعلی علیهم أجمعین

و لعنة الله علی أعدائهم إلی یوم الدّین

و بعد چنین گوید بندۀ گناهکار ربّ غفور که: سخن در احوال اولیاء الهی و عرفاء بالله از سعه و ظرفیّتی در خور حال، که زیبندۀ بزرگان معرفت و ره‌یافتگان عرصۀ توحید و تجرّد است برمی‌آید که گویند: معرِّف باید أجلیٰ از معرَّف باشد.

مطالعه و تحقیق و تأمّل در حالات و سخنان و روش و منش اولیای خدا از مهم‌ترین و حیاتی‌ترین مسائلی است که بندۀ سالک و راه‌جوی عالم فلاح و سعادت باید آن را پیوسته مدّ نظر داشته باشد و روح و جان خود را از روائح طیّبۀ آن آثار، معطّر و قلب و فکر خویش را از شراب لایزال نفحات ربّانی ایشان، سرمست و با نشاط گرداند. و هم‌چنان‌که در مجالس، ذکر صالحین استجلاب رحمت می‌کند،¹ مطالعۀ حالات و کلمات و نصایح اولیای خدا مستوجب و مستجلب رحمت و نور است.

و چه بسا در مسائل دشوار و شبهه انگیز و سردرگمی‌ها و تشویش خاطرها، اطّلاع بر داستان و یادآوری سرگذشتی از آنان و یا سخن نغز و کیمیا اثری از آن حضرات، موجب انبساط خاطر و روشنی راه و هدایت طریق و بیرون آمدن از شکّ و شبهه گردد.

قرآن کریم سراسر مشحون از ذکر پاکان و احوال آنها و سخنان و مواعظ ایشان و طرفه‌های سرگذشت انبیا و اولیا است که هر کدام از آنها کلیدی به‌سوی ملکوت و چراغی در ظلمات جهل و غرور می‌باشد.

در داستان و سیر زندگانی حضرت ابراهیم مگر کم نکته و مطلب وجود دارد؟! و یا در جریان حضرت موسی و خضر چه مسائل عمیق و دقیق توحیدی و عرفانی و اسرار و رموز عالم تکوین و تشریع مندرج است که انسان باید پیوسته در آنها به دیدۀ تعمّق و توجّه بنگرد و از آنها رسم و راه معرفت بیاموزد، و یا در نصایح حضرت لقمان چه مطالب عالیه و راقیه‌ای در روش حیات و شیوۀ عبودیّت وجود دارد که انسان را به شگفتی می‌اندازد؛ و همین‌طور در مورد سایر انبیا و رجال الهی.