مطابقت اعمال با رضای پروردگار عامل هدایت و سعادت
12معنای تکثیر کلام و تمریج قلب در روایت پیغمبر
عامه و خاصه از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم روایت میکنند که فرمودند:
لولا تکثیرٌ فی کلامکُم و تمریجٌ فی قلوبکُم لَرأیتُم ما أریٰ و لَسَمِعتُم ما أسمَع.1
«اگر زیاد سخن گویی و کثرت در کلام در میان شما نبود و اگر تذبذُب و تشویش در درون شما نبود، [شما میدیدید آنچه من میبینم و میشنیدید آنچه من میشنوم!]»
اینکه انسان نسبت به مسائل درحال نگرانی باشد؛ امروز چه خواهد شد؟ فردا چه خواهد شد؟ راجع به این قضیه چه کنم؟ راجع به آن مسئله چه کنم؟ فلانی پشت سر من حرف زده است، چه جوابی به او بدهم؟ برای فلان مطلب چه جوابی پیدا کنم؟ راجع به این شخص این مطلب را بگویم؟ در مورد فلان کس چه مطلبی بگویم؟ رسول خدا میفرماید که اگر شما اینطور نبودید، میدیدید آنچه من میبینم و میشنیدید آنچه من میشنوم!
مسئله شوخی نیست، مسئله آسان نیست! واقعاً چهل روز تصمیم بگیریم که اینچنین باشیم، آنوقت ببینیم که آیا در وجود خود تغییری احساس میکنیم یا نه؟! چهل روز تصمیم بگیریم که حرف و نقل را کنار بگذاریم! چهل روز تصمیم بگیریم که غیر از خود کسی را نبینیم و فرض کنیم که شخص دیگری وجود ندارد، فرض کنیم افراد دیگری نیستند، بلکه فقط ما هستیم و خودمان و فقط به خودمان بپردازیم!
اهمیت پرداختن به عیوب خود
مرحوم آقا ـ رضوان اللَه علیه ـ در طول حیات خود چقدر به این مسئله توجه کردند که: «کفیٰ بالمَرء أن یَشتغلَ بعُیوبه عَن عیوبِ النّاسِ!»2 عبارت آقا این بود:
آن سالکی که هزار بدبختی و بیچارگی دارد، دیگر به مردم نگاه نمیکند و دیگر به کارهای مردم توجهی ندارد! او به اینکه این شخص چه کرد و چه گفت و راجع به او چه گفتند اصلاً توجه ندارد!
ما اگر بخواهیم به آن بیچارگیها و بدبختیها و نقایص و موانعی که بر سر راه داریم برسیم، خواهیم دید که تمام اوقات خود را دقیقاً بر خلاف این راه داریم صَرف میکنیم، تمام اوقات خود را داریم به مسائل اینطرف و آنطرف میگذرانیم و از آنچه غافل هستیم مسئلۀ خود ما است!
- المیزان، ج ٥، ص ٢٧٠؛ مسند أحمد، ج ٥، ص ٢٦٦، با قدری اختلاف.
- تحف العقول، ص ٢٨٢؛ نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٢٥٥. با قدری اختلاف در مصادر.

