جایگاه امام زنده در فرهنگ شیعه

8

مکاتب در اینجا زیاد هستند. صرف نظر از یهودی و نصاریٰ، اهل‌تسنّن قائل به وجود امام زمان هستند، منتهی نه در زمان فعلی. اهل‌تسنّن قائل به ظهور یک ‌هم‌چنین فردی در وقتی که اراده و مشیت خدا تعلق بگیرد هستند. روایاتی که اهل‌تسنّن در کتب خودشان راجع به امام زمان علیه السّلام آورده‌اند¹ اگر بیش از روایاتی که ما در کتب شیعه داریم نباشد، کمتر نیست.؛ منتهی آنها می‌گویند در آن‌وقتی که اراده خدا تعلق می‌گیرد حضرت به دنیا خواهد آمد.² فقط در این مسئله با ما اختلاف دارند. ولی آنها هم قائل هستند بر اینکه در زمان ظهور از نسل پیغمبر ـ در همه کتب اهل‌تسنّن اینها هست ـ فرزندی به نام مهدی ظهور خواهد کرد که دنیا را پر از عدل می‌کند و این در همه کتب آنها موجود است. منتهی متولد خواهد شد، الآن متولد نشده است.
شیعه می‌گوید: «نه! در هزار و دویست سال پیش یک ‌هم‌چنین مولودی به دنیا آمد و دارای این خصوصیّات است و الآن وجود دارد و حی است.»³ این معنا معنایی است که ما باید این را درک کنیم، و فرق بین این مجلس و سایر مجالس را بدانیم که در مجلسی که مربوط به امام زمان علیه السّلام است، شیعه باید صاحب اختیار خودش را در میان خود احساس کند و توجّه خودش را به یک فرد حیّ تقویت کند، که الآن این فرد حی هست و شاید الآن در میان ما باشد. [این فرد] وجود دارد و در میان ماست و با ما است و زمام کار ما را به دست دارد. نه مانند یک فردی که در میان ماست و در یک کشور دیگر زندگی می‌کند! خیلی فرق می‌کند که ما احساس کنیم یک فرد زنده است و الآن رفته ـ فرض کنید که ـ در آفریقا و آمریکا زندگی می‌کند. خب می‌دانیم هست، منتهی هیچ ارتباطی با هم نداریم، همین‌قدر احساس اینکه یک نفر زنده است، این کاری به کار ما ندارد. نه! احساسی که شیعه نسبت به امامش دارد این است که آن امام زنده است و امامت می‌کند و کار انجام می‌دهد. همان‌طوری‌که امیرالمؤمنین در زمان حیات خودش امامت کرد و ولایت کرد و تنفیذ اراده و مشیت پروردگار را کرد، إلا اینکه فرق این است امیرالمؤمنین را در کوچه و خیابان می‌دیدند ولی این امام را نمی‌بینند، فقط همین است.⁴
1. مسند أحمد، ج 1، ص 398، 406 و ج 5، ص 87 ـ 108؛ سنن أبی داود، ج 2، ص 309؛ صحیح مسلم، ج 6، ص 3 ـ 4؛ سنن ترمذی، ج 3، ص 340؛ المستدرک، حاکم نیشابوری، ج 3، ص 617 و 618 و ج 4، ص 501؛ فتح الباری، ج 13، ص 181 و 183؛ عمدة القاری، ج 16، ص 74، مسند أبی داود الطیالسی، ص 105 ـ 180؛ مسند ابن الجعد، ص 390؛ الآحاد و المثانی، ج 3، ص 127؛ السنة، ص 518؛ مسند أبی یعلی، ج 8، ص 444 و ج 9، ص 222، ج 13، ص 457؛ صحیح ابن حبان، ج 15، ص 43 ـ 46؛ المعجم الکبیر، ج 2، ص 196 ـ 255 و ج 10، ص 158؛ الاستیعاب، ج 2، ص 656؛ معجم الزوائد، ج 5، ص 190؛ تحفة الأحوزی، ج 6، ص 394؛ أضواء علی السنة المحمدیة، ص 234.
2. المناظرات بین فقهاء السنّة و فقهاء الشیعة، ص 108، تعلیقه؛ الفصول المختارة، ص 324؛ الغیبة، طوسی، ص 82؛ الخرائج و الجرائح، ج 3، ص 1173؛ أعیان الشیعة، ج 2، ص 49؛ آداب عصر الغیبة، ص 8.
3. رجوع شود به الغیبة، نعمانی، ص 161 ـ 170.
4. الکافی، ج 1، ص 337:
  «عن عُبَیدِ بنِ زُرارَةَ قال: سَمِعتُ أبا عَبدِ اللهِ علیه السّلام یَقولُ: یَفقِدُ النّاسُ إمامَهُم یَشهَدُ المَوسِمَ فَیَراهُم و لا یَرَونَهُ.»
  الغیبة، نعمانی، ص 175:
  «عن زُرارَةَ قال: سَمِعتُ أبا عَبدِ اللهِ علیه السّلام یَقولُ‌: إنَّ لِلقائِمِ غَیبَتَینِ یَرجِعُ فی إحداهُما و فی الأُخرَی لا یُدرَی أینَ هو یَشهَدُ المَواسِمَ یَرَی النّاسَ و لا یَرَونَه.»