
شرح فقراتی از دعای افتتاح در رابطه با حضرت ولیّعصر علیه السّلام (2)
و جایگاه نماز جمعه و حج در اسلام
حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی ـ قدسّ سرّه ـ در شرح فقرۀ «لا یُشرِکُ بِکَ شَیئًا» از دعای شریف افتتاح، به بررسی خصوصیات و ویژگیهای حکومت امام زمان پرداخته و در اثناء این مبحث، به دو مسئلۀ مهم نماز جمعه و حج ورود میکنند. استاد به دیدگاه علامه طهرانی و نیز نظر فقهی خودشان مبنی بر وجوب عینی و تعیینی صلاة جمعه در همۀ اوقات اعم از زمان ظهور و غیبت و نیز در صورت تشکیل یا عدم تشکیل حکومت اسلامی، اشاره کرده و به بعضی از آداب نماز جمعه میپردازد. در بخش دیگری از این بیانات به اهمیت مسئلۀ حج و اهتمام ائمه علیهم السلام به آن اشاره شده و استاد، اعتقاد خود مبنی بر وجوب مطلق حج را توضیح میدهد. توضیح معنای فقرۀ «یَعبُدُکَ لایُشرِکُ بِکَ شَیئًا»، علت نبودن ترس و اضطراب در زمان ظهور، ذکر برخی تفاوتهای حکومت امام زمان با دیگر حکومتها از دیگر مباحث این جلسه میباشد.
شرح فقراتی از دعای افتتاح در رابطه با حضرت ولیّعصر علیه السّلام (2)
3اینجا بود که دیگر مخالفتشان با [ایشان شروع شد]؛ میگفتند که:
ما دیگر ایستادیم، هرچه گفتند ما ایستادیم! آخرش گفتند که: «آسید محمدحسین بگذار بحثمان را ادامه بدهیم!» گفتم: آقاجان، اگر میخواهید ما همینطور شرکت بکنیم و بعد هم خارج بشویم، دیگر دهانمان را میبندیم؛ اگر میخواهید این درس حسابی [داشته باشد] (درس است! مجلس درس که دیگر با صحبتهای بسیط و اینها تفاوت میکند!) اگر مجلس درس است پاسخ بدهید؛ و اگرنه، قرار بر این است که ...؛ خیلی خب، ما حرفی نمیزنیم دیگر، هرچه بود دیگر؛ حالا واجب است، حرام است، مستحب است، مؤکّد است، مکروه است، حالا هرچه میخواهد باشد دیگر برای ما تفاوتی ندارد!
خدا رحمتشان کند.
نظر مرحوم استاد دربارۀ نماز جمعه
اما در این رسالهای که رفقا دارند و به طبع رسید، و اخیراً هم ترجمهاش طبع شده و دیگر سایر افراد هم میتوانند استفاده کنند، ـ البته یک بحثهای فنّی دارد که آن برای هر کسی نیست ـ در آنجا ما با همان ادلهای که مرحوم آقا اقامه کردهاند، با همان، اثبات وجوب عینی و تعیینی صلاة جمعه را کردیم در همۀ اوقات؛ در زمان ظهور، در زمان غیبت، در زمان حکومت اسلامی، در غیر زمان حکومت اسلامی. مثلاً الآن در استرالیا نماز جمعه واجب است؛ استرالیا که حکومت اسلامی نیست. در امریکا [واجب است]؛ آنجا که حتماً واجب است! وجوبش شک ندارد، چون بالأخره هرچه چیزتر باشد، باید بیشتر اثبات وجوب بشود. و در سایر جاهای دیگر، اروپا افریقا، هرجایی که میخواهد باشد، و باید اقامۀ صلاة جمعه کرد و... .1
و بنده خودم در بعضی از سفرهای لبنان که قبلاً داشتیم، در همان منطقهای که بودیم، منطقۀ رفقا، ما نماز جمعه میخواندیم؛ بله، چون میگفتند در [شهر] صور نیست، در صور بهاصطلاح نماز جمعه نیست. چون اگر در صور بود میبایستی که به آن نماز جمعۀ آنجا شرکت میکردیم. اما در آنجا نماز جمعه خواندیم، حالا نمیدانم [نوار آن هست یا نه].2
بله، و این واجب عینی و تعیینی است و در هرجا که مسلمین حضور داشته باشند، در هرجا، در هر شهر، داخل، خارج، هرجا میخواهد باشد، وقتی که هفت نفر باشند [و] یک نفرشان بتواند صحبت کند، مطالب، مطالب اخلاقی، مطالب، نصیحت، مطالب چیز، بالنّسبه اطلاعی هم بر بعضی از احادیث و مسائل داشته باشد، یکی از اینها باید بیاید... . حالا لازم نیست معمّم هم باشد، کاری ندارد که... .
- صلاة الجمعة، ص 25 و 39 و 100 (تعلیقه 1 و 2) و ص 193 (تعلیقه)؛ ترجمۀ صلاة الجمعة، ص 34 و 55 و 140 (تعلیقه) و 141 ( تعلیقه) و 238 ( تعلیقه).
- سایت مدرسة الوحی، المحاضرات، جَبَلعامِل، خطبة الجمعة فی لبنان.
