
شرح فقراتی از دعای افتتاح در رابطه با حضرت ولیّعصر علیه السّلام (2)
و جایگاه نماز جمعه و حج در اسلام
حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی ـ قدسّ سرّه ـ در شرح فقرۀ «لا یُشرِکُ بِکَ شَیئًا» از دعای شریف افتتاح، به بررسی خصوصیات و ویژگیهای حکومت امام زمان پرداخته و در اثناء این مبحث، به دو مسئلۀ مهم نماز جمعه و حج ورود میکنند. استاد به دیدگاه علامه طهرانی و نیز نظر فقهی خودشان مبنی بر وجوب عینی و تعیینی صلاة جمعه در همۀ اوقات اعم از زمان ظهور و غیبت و نیز در صورت تشکیل یا عدم تشکیل حکومت اسلامی، اشاره کرده و به بعضی از آداب نماز جمعه میپردازد. در بخش دیگری از این بیانات به اهمیت مسئلۀ حج و اهتمام ائمه علیهم السلام به آن اشاره شده و استاد، اعتقاد خود مبنی بر وجوب مطلق حج را توضیح میدهد. توضیح معنای فقرۀ «یَعبُدُکَ لایُشرِکُ بِکَ شَیئًا»، علت نبودن ترس و اضطراب در زمان ظهور، ذکر برخی تفاوتهای حکومت امام زمان با دیگر حکومتها از دیگر مباحث این جلسه میباشد.
شرح فقراتی از دعای افتتاح در رابطه با حضرت ولیّعصر علیه السّلام (2)
7بعد میبینیم امام مجتبی اکثرِ [این سفرها را پیاده رفتهاند]؛ یا موسی بن جعفر را در بیابان میبینند امّا نمیشناسند. ـ جریانش مفصّل است ـ شقیق بلخی میبیند یک کسی دارد راه میرود که لباسش لباس اهل اعراض از اهل دنیا است، میگوید: «این صوفی است، بروم نصیحتش کنم!» بعد متوجه میشود که این موسی بن جعفر است که دارد این راه را همینطور پیاده میرود!1 اینها ـ نَعوذُ بِاللَه، نَعوذُ بِاللَه ـ بیکار بودند؟! روی تفنّن و سفر و تفرّج و... این کارها را انجام میدادند؟! چه میدیدند؟ واقعاً در این مسائل چه میدیدند؟! خب مگر اسب و شتر نداشتند؟! خیلی هم داشتند! چه حرکتی میکردند؟! آنوقت ببینید این مکهای که [اینقدر مهم است، برخی چقدر ساده به آن مینگرند.]
بررسی و اثبات تشرف امام عسکری علیه السّلام به حج
یک دفعه من، یک جایی بودم، بین علما و اینها یک جایی بودم، صحبتی بود که: «امام عسکری علیه السّلام، ایشان حج انجام ندادهاند، چون ایشان محصور بودند!» شما از کجا داری این حرف را میزنی؟! «چون ایشان محصور بودند حج انجام ندادند!» یعنی تو امام را مثل خودت فرض کردی که اگر در این دیوار، این درها را قفل بکنند، حبس میشود! همین است قضیه؟! «چون حضرت محصور بودند، حج هم انجام ندادند دیگر!»
دلیل اول: نقل روایت از امام عسکری در مکه
اولاً: روایت داریم از امام عسکری علیه السّلام که در مکه از آن حضرت سؤال کردند راجع به یک حکم شرعی و آن حضرت جواب دادند.2 امام عسکری برای عمره نمیروند برای مکه، بخواهند بروند برای حج میروند نه برای عمره. [البته] عمره هم اشکال ندارد، آن هم مستحب است،3 ولی برحسب عادت... . این روایت دلیل بر این است که این حرفهایی که بین عوام است [صحیح نیست]! البته خیلی هم زیاد است، همه هم میگویند، میگویم [که] من جایی شنیدهام، حتی افراد اهل اطلاع میگفتند! حتی یکی یک صحبت هم کرد که: «اگر کسی نذر کند که حجّش را برای امام عسکری انجام میدهد، خدا این نذرش را قبول میکند؛ چون حضرت حج را انجام ندادند و این برای مثلاً امام عسکری، پدر امام زمان دیگر، اصلاً حسابش یک چیز دیگر است! برای پدر امام زمان کسی برود نذر کند که حج را انجام بدهد، حتماً قبول میشود!» و خود او هم میگفت: «اتفاقاً من این را تجربه کردهام و موفق هم شدهام!» آن به نیت تو مربوط است، حالا به واقع کاری نداریم؛ حالا حضرت دیدهاند نیّتت این است، گفتهاند خیلی خب بابا، این را هم مستجابش کنیم.
- دلائل الإمامة، ص ٣١٧ ـ ٣١٩.
- عیون أخبار الرّضا علیه السّلام، ج 2، ص 135: «حَدَّثَنَا الْحسَنُ بنُ علیِّ بنِ محمّدِ بنِ علیِّ بنِ موسَی بنِ جعفرٍ، أبو السّیّدِ المَحْجوبِ إمامُ عَصرِه، بِمکّةَ... .»
- وسائل الشیعة، ج 14، ص 298 ـ 315.
