جایگاه عقل و عقلانیت در سلوک

این [تفاوت دیدگاه] برای چیست؟ برای این است که حتی خود ما، حتی خود ما، باید به این مسئله توجّه داشته باشیم که الآن چه مسئله‌ای را و چه مطلبی را به دنبالش هستیم. به‌دنبال تخیّلات و توهّمات هستیم؟ یا اینکه به‌دنبال یک واقع.

بنده در صحبت‌هایم گفتم که: امام در وقتی که امام است در افق دیگری است و غیر از امام گرچه به مرتبه امامت برسد؛ در آن‌موقع در آن افق نیست و همین‌طور هم هست. لذا درک امام را ندارد، سعه وجودی امام را ندارد، بعداً امام می‌شود. امام حسن و امام حسین علیه السّلام هر دو امام ‌هستند، قاما أو قعدا¹، نه‌اینکه هر دو در یک لحظه امام‌اند.

دلیل اختلاف نظر بین ائمه علیهم السلام

در یک زمان فقط یک امام است، در زمان امام مجتبی، امامْ امام مجتبی است امام حسین نیست و سعه وجودی امام مجتبی را امام حسین ندارد. چون به امامت نرسیده است و درک او و شعور او و معرفت او نسبت به اسماء و صفات الهی با امام مجتبی تفاوت می‌کند. لذا به امام مجتبی اعتراض کرد، مگر اعتراض نکرد؟ مگر ما در روایات نداریم که فرمود: أردتُ أن اُعلِّمَ إمامَ زمانی فَعَلَّمَنی.² این حرف کیست؟ حرف امام حسین است؛ آمدم که به امام زمانم یاد بدهم، او به من یاد داد، البتّه جریانش مفصل است. مگر فاطمه زهرا به امیرالمؤمنین اعتراض نکرد: اشتَمَلتَ شَملَةَ الجَنینِ، انَقَضتَ قادِمَةَ الأجدَلِ فَخاتَک ریشُ الأعزَلِ.³ این مطالبی که راجع به امیرالمؤمنین علیه‌السلام بود که الآن بسیاری در این مطالب گیر کردند و نمی‌توانند پاسخ بدهند، مگر اعتراض حضرت نبود؟ چه می‌گویید؟ هان! سعه وجودی امام را قطعاً حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها ندارد، و آن تصوری که ما از امامت می‌کنیم آن تصور، تصور غلط است که امام فقط یک منصبی است که داده می‌شود، حالا تا دیروز بوده است و امروز نبوده و از امروز پیدا می‌شود.