جایگاه عقل و عقلانیت در سلوک

اگر شما بگویید در موقع نماز فکر امام متوجّه است، چون قرار است امام در همه حال مطلع و عالم باشد و نسیان برای امام پیدا نشود؛ خب اگر قرار باشد در وقتی که می‌گوید: ﴿إِيّٰاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّٰاكَ نَسْتَعِينُ﴾ سیخ‌های جگری که کباب شده است، آن‌موقع در ذهنش باشد، این نماز به درد نمی‌خورد. نمازی که در ﴿إِيّٰاكَ نَعْبُدُ﴾ امام صادق غش بکند و بیفتد، آن نماز به درد می‌خورد. او کجا در این نماز هست. اگر در این نماز غذا و کبد و فلان و این مسائل نیست پس امام نسیان پیدا کرده است، نسیان هم که موجب چیست؟ موجب نقص است! موجب اهانت است! [این را] چه جواب می‌دهید؟

بروید فکر کنید، ما چه تصوری از امام داریم؟ آیا این نسیان نقص است یا اینکه این نسیان عین کمال است؟ کاری که ما نمی‌توانیم انجام بدهیم، امام در اینجا انجام می‌دهد. کاری که ما عرضه نداریم انجام بدهیم، از اول نماز تا آخر نماز به فکر همه چیز هستیم ‌غیر از خدا؛ امام همه چیز را دارد کنار می‌گذارد و فقط در اینجا توجّه به معبود در نظرش است. آیا این نسیان در اینجا موجب نقص است یا اینکه این نسیان در اینجا موجب کمال است؟!

کیفیت علم امام نسبت به امور مختلف

اینجاست که ما باید بدانیم علم امام دارای مراتب ارادی در نفس است، نسبت به همان خواست و همان مشیّتی که دارد که این مطلب [را] بیاورد یا نیاورد، دستِ خودش است. در یک جا می‌آورد [و] در یک جا این مسائل را نمی‌آورد.

حالا ما برای چه این طرف و آن‌طرف، مطالب خلاف، مطالب تخیّلات، مطالب توهّمات، درمی‌آوریم؟ یعنی که چه؟ یک جا درمی‌آییم می‌گوییم که امام اعتراض نباید بکند. مگر حضرت زهرا اعتراض به امیرالمؤمنین نکرد؟ چه جوابی دارید بدهید؟[ اعتراض] کرد یا نکرد؟ امام حسین علیه السّلام مگر نفرمود: اردتُ ان اعلّم امام زمانی فعلّمنی، ¹ مگر اعتراض نکرد؟ اینها برای چیست؟ برای سعه وجودی امام است که [ فقط] در یکی هست، اما آن کسی که به مرتبه امامت نرسیده است آن را ندارد.