اهمیت و جایگاه علم در سلوک الی الله

لزوم مطالعه سایر علوم در کنار دروس حوزوی

راجع به [پرهیز از امور زائد] اصلاً نباید صحبت بکنیم. ولی در کنارش، ببینید ما یکی دوتا درس نداریم، ما خیلی نیاز داریم، خیلی مطلب داریم که باید به آنها برسیم، مسائل تاریخی داریم، مسائل اخلاقی داریم، مسائل احوالات بزرگان داریم، توجّه کردید؟ مطالبی داریم که این مطالب درسی نیست، تفسیر داریم، طلبه باید در کنار درسی که می‌خواند طبق جدولی که برایش ترسیم می‌شود در [لا به] لای درسهایش اینها را هم بگذارد. نه ‌اینکه درس بخواند وقتی که ده سال گذشت تازه حالا بیاید تفسیر شروع کند، من یک‌هم‌چنین نظری را ندارم. طلبه همراه با [درس] خودش باید روایات هم بخواند. چه اشکال دارد که بعضی از روایات اخلاقی که از ائمه آمده حفظ کند؟ چه اشکال دارد که هر شب یک آیۀ قرآن حفظ کند؟ یکی به من می‌گفت که با یک فردی هم حجره بودم در مدرسه حجّتیه ـ او را همه می‌شناسند یک سیدی با یک شیخی بود، آن سید را همه می‌شناسند از قوم و خویشای ما هم است ـ می‌گفت ما در مدرسۀ حجّتیه با هم بودیم، قرار گذاشتیم که هر شب یک آیه حفظ کنیم، روزی یک آیه، بعد شب برای همدیگر بخوانیم. می‌گفت من سوره بقره را حفظ کردم تا نصف آل‌عمران آمدم این سید چهارده جزء قرآن حفظ کرد. البتّه حافظه‌اش خیلی بهتر بود. فقط یک آیه یعنی ببینید شبی فقط یک آیه! می‌گفت او چهارده جزء حفظ کرد، آمد جلو. چقدر این خوب است! یا [مثلا] انسان برود این جُنگ مرحوم آقا را نگاه کند، مطالبی که می‌بیند چشمش را می‌گیرد آنها را یادداشت کند، اینها را حفظ کند. علم کم‌کم جمع می‌شود این‌طور نیست که شما صبح یک دفعه از خواب بلند شوید بشوید علامۀ حلی! این‌طوری نیست، آرام آرام، کم‌کم. یک دو خط شعر می‌بینید یک‌جا نوشته، این چقدر شعر شعر قشنگی است!