اهمیت و جایگاه علم در سلوک الی الله

طلبه همراه با درس باید به این مطالب هم بپردازد، منتهی اینها درجه‌بندی دارد و اینکه از کجا شروع کند [اهمیت دارد] که خود این یک وقت دیگری می‌خواهد و [برای] هر شخصی فرق می‌کند.

مطالبی پیرامون کیفیت تحصیل در حوزه علمیّه

سؤال: در نظام و سیستم فعلی حوزه که بعضی دروس خوانده نمی‌شود چه کنیم؟ 

جواب: این را که عرض کردیم.

سؤال: هم‌اکنون پایۀ دو هستم و دروس را خوب نخواندم حالا باید چه‌کار کنم؟

جواب: این پایۀ دو را برنگردید به پایۀ اول، آن درس‌های پایه اول را مباحثه کنید، چون در این‌صورت وقت خودتان را هم از دست خواهید داد. آن درس‌ها را مباحثه کنید یا اینکه با نوارهایی که هست آنها را دوباره همراه با پایۀ دو تکرار بکنید که [به ذهن] برگردد. چون یک مرتبه خواندید زود می‌توانید به نتیجه برسید.

سؤال: طلابی که در پایۀ سوم و چهارم و بالاتر هستند و دروس پایۀ قبل را بدون تحقیق گذرانده‌اند چه کنند؟

جواب: این را عرض کردم

[ادامه سوال:] خصوصاً کسانی که به این واسطه دچار یاس و [ناامیدی شدند.]

جواب: نه! یأس و ناامیدی ندارد. بالأخره انسان شرایطش فرق می‌کند و می‌تواند تکرار کند این اشکال ندارد. افرادی هستند که فرض کنید که در درس‌های بالاتر هستند و درس‌های پایین‌تر را درس می‌دهند؛ با یک درس دادن شما می‌بینید که تمام مطالب برگشت، مخصوصاً [اگر] مباحثه کنید. هیچ کتابی را بنده نخواندم إلا اینکه سال بعدش آن را مباحثه کردم. تمام کتاب‌ها را، قوانین و مطول را دو دفعه بحث کردم. همان بحث کردن و مطالبی در بحث جدید به نظرم رسید؛ غیر از اینکه آدم درس می‌دهد، خود بحث کردن [نیز اهمیت دارد]، انگار اصلاً این بحث کردن یک نحوۀ اتّصالی با مسائل و عوالم برای انسان [ایجاد می‌کند که] یک مطالب جدید می‌آید. 

لذا یأس ندارد. یأس برای چه؟! [اگر] آدم یک مطلبی را خوب هضم نکرده، هزار راه برای هضمش وجود دارد، سؤال می‌کند، با یک طلبه‌ای که یک خُرده از خودش قوی‌تر است مباحثه می‌کند، مباحثه را با او که از خودش قوی‌تر است می‌گذارد تا بتواند از او استفاده بکند؛ یک دفعه نگاه می‌کند می‌بیند مطالب کتاب را یاد گرفته و همانی که یاد گرفت پله می‌شود برای‌اینکه قدرت پیدا کند نسبت به مطالب دیگر.