حقیقت احیای ذکر اهل بیت (علیهم السلام)

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرّحمٰنِ الرّحیم

و صلّی الله عَلَی سیّدنا و نبیّنا أبی‌القاسم محمّدٍ

و اللعنةُ عَلَی أعدائِهِم أجمَعینَ إلی یومِ الدّین

معنا و مقصود از ذکر در آیات و روایات

در اخبار متعدّده از ائمّه علیهم السّلام وارد است که فرموده‌اند ـ با این مفهوم، و تعابیر مختلف ـ «رَحِمَ اللهُ مَن أَحیَا ذِکرَنَا»¹؛ و به همین مناسبت است که ما مشاهده می‌کنیم که مجالس ذکر اهل‌بیت در میان شیعه رایج و دارج است و این مسئله در میان اهل‌سنّت نیست.

مقصود از ذکر، فقط یادآوری و اسم امام را بر زبان جاری کردن و روایاتی که مربوط به آن امام است گفتن، نیست؛ منظور به پاداشتن یاد امام و منش و روش امام است؛ این مقصود از ذکر است.

﴿أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ﴾² یعنی به یاد خدا قلوب اطمینان و آرامش پیدا می‌کند نه به لااله الا الله گفتن، الله الله گفتن، یا رب یا رب گفتن. ذکر در هرجایی که هست به معنای یاد و خاطره است و آنچه که بر زبان است وِرد است. فرق ورد با ذکر این است که وِرد یک فعلی است که بر زبان انسان می‌آید و فعل لسانی است و ذکر خاص را انسان به‌طور مرتّب با شرایط خودش بیان می‌کند و آثاری هم دارد و بزرگان هم در این زمینه مطالبی فرموده‌اند، ـ حالا توضیح و تفسیرش إن‌شاءالله در جای خود، و در شرح حدیث عنوان عرض می‌کنیم ـ ولی ذکر به معنای یاد است، انسان در گرفتاری‌هایی که برایش پیدا می‌شود آنچه که به او آرامش می‌دهد یاد خداست؛ نه گفتن یا الله و یا الله و اینها.

[وقتی که] برایش یک مشکلی پیدا می‌شود، [مثلا] می‌گویند آقا این قضیّه می‌خواهد اتفاق می‌افتد، آن قضیّه می‌خواهد اتفاق بیفتد، فلان ‌کس ممکن است مداخله کند، او ممکن است آن کار را انجام بدهد و انسان در اضطراب و در تشویش می‌افتد، ﴿أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ﴾ همین‌که انسان یاد خدا می‌کند و می‌گوید من کار را به خدا می‌سپارم هرچه می‌خواهد انجام بشود، یک‌دفعه می‌بینی آب سردی ریخت روی وجود خودش و حالت آرامش و بعد هم تسلیم پیدا کرد. و [می‌گوید] اینکه هرچه خواست و ارادۀ خداست همان انجام خواهد شد. ببینید، راحت می‌شود.