حقیقت کعبه و اسرار مناسک حج

سؤال: [آنهایی که در مکه هستند برای] عمرۀ دوّم [از کجا احرام ببندند]؟

جواب: از همان مسجد تنعیم. ¹

سؤال: آنهایی که از مدینه می‌آیند چطور؟

جواب: آن کسی که از مدینه می‌آید در مسجد شجره [احرام می‌بندد] ² و آن کسی که از خود مکه است در مسجد تنعیم.

سؤال: آنهایی که از مدینه می‌آیند و قبل از ماه ذی‌الحجّه به مکه می‌رسند، می‌توانند به نیت عمرۀ تمتّع احرام ببندند؟

جواب: در ماه ذی‌الحجّه یا غیر از ماه ذی‌الحجّه؟

سؤال: مطمئن است که قبل از حلول ماه ذی‌الحجّه به مکه می‌رسد.

جواب: [اگر] قبل از ذی‌الحجّه [به مکه می‌رسد] حتماً باید از مسجد شجره احرام ببندد.

سؤال: به چه نیتی؟

جواب: به نیت عمرۀ تمتّع، نه عمرۀ مفرده! و اصلاً نباید بین عمرۀ تمتّع و بین حج از مکه خارج شد؛ یعنی اصلاً نباید عمره انجام داد! التفات کردید؟ این مسئله فقط مربوط به عمرۀ مفرده است؛ ولی باید در ایّام حج فقط یک عمره انجام داد، آن هم عمرۀ تمتّع! و نباید بین عمرۀ تمتّع و بین حج از مکه خارج شد و باید در مکه بود. ³

سؤال: در سخنرانی‌ها فرموده‌اید که عرفات حکم درب حرم و مشعر حکم حرم را دارد، منی و رمی جمرات چه حکمی دارد؟

جواب: اینها دیگر مطالبی است که شاید فرصتی برای [پرداختن به آن نباشد!] منی و رمی جمرات ممثّل دفع اعتباریات و خود نفسانیات و رفض و دور کردن خود ذات انسان است در وقتی که در حرم واقع شده است! دو مطلب است: یک وقتی انسان را وارد حرم می‌کنند و کاملاً انسان از نفسانیات خودش پاک شده است و هیچ انانیّتی ندارد و هیچ وجودی ندارد و همین فنائی که برای اولیای الهی به‌نحو فنای ممتدّ و ملکه محقّق می‌شود [برای او هم محقّق است]، در یک‌هم‌چنین وضعیّتی دیگر اصلاً در اینجا شیطان نیست. ولی یک وقتی برای انسان حالت فناء منقطع، یعنی حالات جذب و توجّه به پروردگار و تجرّد فی‌الجمله می‌آید، ولی هنوز از بقایای نفس باقی است! رمی جمرات اشاره به این حالت انسان است. یعنی وقتی که انسان وارد حرم شد، هنوز از ذات خودش و نفس خودش باقی است؛ با رمی شیطان و از بین بردن او، کأنه دیگر به‌کلّی خود را از خود تهی می‌کند و حق را به‌جای خود مستقر می‌کند.