
حج، حقیقت عبودیت
و پرسش و پاسخ راجع به احکام حج
مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) در این جلسه معنوی که مصادف با ماه ذیقعده و در آستانه سفر معنوی حج تمتع، در جمع کسانی که قصد زیارت مکه معظمه و مدینه منوره را داشتهاند، برگزار شده است به لزوم مغتنمشمردن توفیق بزرگ زیارت بیت الله و استفاده هرچه بهتر و بیشتر از ایام و اماکن مبارکه تأکید میکند. ایشان با اشاره به سیره اهل بیت علیهم السلام و برخی اولیاء، مسیری از حقیقت و معرفت را فراروی دیدگان طالبان و سالکان لقاء الهی میگشایند و بر این نکته تأکید میکنند که حاجی باید در طول سفر نورانیاش، با قطعِ تعلقات و خروج از اعتباریات دنیا و عادات روزمره، به عبودیت و بندگی واقعی برسد و بعد از این سفر دامن خود را به گرد و غبار غفلت آلوده نکند و با همتی بالا و عزمی راسخ آن نورانیت و معرفتی را که در این مسیر کسب کرده، در بازار اهواء پست دنیا از دست ندهد. استاد با اشاره به سیره برخی اولیاء در سفر حج، به بیان بعضی از دستورالعملها، از جمله مواظبت بر وقوف در عرفات، اظهار عجز و بندگی میپردازد. در پایان، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شده و مرحوم استاد به سئوالات زائرین پاسخ میدهد.
حج، حقیقت عبودیت
5لباس احرام نمادی از رفع تعلقات
لباس احرام حکایت از همین مطلب میکند و همینطوری نیست که ما لباس را دربیاوریم و لباس احرام بپوشیم! خب خدا میگفت با همین کتوشلوار و یا با همین عبا و قبا هم میتوانی مُحرِم بشوی و منظور نیت است! نه، منظورِ خدا در اینجا این است که واقعاً بیرون بیاییم، واقعاً جدا بشویم، لباسمان را هم بکَنیم و دور بیندازیم، این لباس بهدرد اینجا نمیخورد! و اگر میشد که انسان برهنه لبّیک بگوید، خدا همین احرام را هم برمیداشت! همین احرام را هم برمیداشت و همینمقدار تقیّد هم برمیداشت! ولی خب دیگر این نمیشود.
لذا خداوند آمده و همۀ تعیّنات را در اینجا برداشته است؛ گفته است مرد باید احرام بپوشد، اما لباس احرام زن فرق میکند؛ جمال و ارزش زن در چهرۀ او تبلور پیدا میکند، باید این چهره نمودار باشد و نمیتواند بپوشاند! بعضی از این مقدّسها هستند که در آنجا میآیند و روی خودشان را میپوشانند! نهخیر، این غلط است و باطل است؛ باید چهرۀ زن پیدا باشد.1 مرد وظیفه ندارد و حرام است نگاه کند، اما نهاینکه زن [روی خود را بپوشاند!] یا بعضیها میآیند و چیزی جلویشان میگذارند که آن چهره مشخص نباشد! اینهم باطل است و اینهم غلط است. مقدّسمآبی در اینجا راه ندارد، انسان باید دینی را برگزیند که او اختیار میکند، ما دیگر نباید کاسۀ داغتر از آش بشویم، او میگوید باید چهره را نشان بدهی! مرد وظیفه ندارد نگاه کند و اگر نگاه کند کار حرام انجام داده است و آن بهجای خود! بله، زن میتواند صورت خود را برگرداند و این اشکال ندارد؛ وقتی میبیند که [مورد] توجه مردها است یا ممکن است در جایی [مورد توجه قرار بگیرد،] میتواند صورت را برگرداند یا سر را پایین بیندازد. اما اینکه بخواهد بپوشاند نهخیر! مطلب به این کیفیت نیست. خلاصه خدا در اینجا گفته است: از خودت دین درست نکن! آن دینی را که من گفتهام، همان را انجام بده!
- . رجوع شود به وسائل الشیعة، ج 12، ص 493 ـ 495 و 505؛ ج 13، ص 421.
