شب قدر، تجلی مشیت الهی و نزول مقدرات

﴿لَيۡلَةُ ٱلۡقَدۡرِ خَيۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ﴾ «امشب از هزار ماه برتری دارد»؛ هزار ماهی که در آن, شب قدر نباشد.¹

﴿تَنَزَّلُ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ فِيهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمۡرٖ﴾؛ «امشب روح و ملائکه از هر جهت می‌آیند.» ملائکۀ علم امشب در این عالم می‌آیند و علم امسال را بر آن وجودی که حالا عرض می‌کنیم, عرضه می‌دارند. ملائکۀ قدرت امشب می‌آیند و آنچه را که در عالم وجود از کُرات، سیّارات، کواکب، کهکشان‌ها، انسان، جماد، حیوان و مادّه برای استمرار حیات لازم است می‌آورند. ملائکۀ حیات امشب می‌آورند. ملائکۀ رزق امشب می‌آورند.

﴿سَلَٰمٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطۡلَعِ ٱلۡفَجۡرِ﴾ «سلام و رحمت پروردگار در امشب همین‌طور تنازل پیدا می‌کند تا هنگام طلوع سپیدۀ صبح.» امام صادق علیه السّلام می‌فرماید: «در امشب تمام تقدیرات تا سال آینده رقم می‌خورد.»²

[اینکه] ما از فردا چه خواهیم کرد, از امشب تعیین می‌شود. [اینکه] چه مسائلی در پیش رو خواهیم داشت, امشب تعیین می‌شود.

نقش خلوص نیت در تقدیر الهی 

لذا شخصی از آن حضرت سؤال می‌کند: یا ابن ‌رسول‌الله ما در امشب چه کنیم؟ حضرت می‌فرمایند: «وقتی که من برای تو خصوصیّات امشب را توضیح دادم، دیگر خودت باید بدانی!» هر مقدار که در امشب به عبادت بپردازی و هر مقدار که توسّل داشته باشی و هر مقدار که بین خودت و بین آن مبدأ صفا و خلوص برقرار کنی و به هر مقدار که آن دل صاف باشد, ملائکه تقدیرات را صاف‌تر و مستقیم‌تر نازل می‌کنند. متوجّه شدید چه می‌خواهم عرض کنم؟! هرچه این دل صاف‌تر باشد, از آن رزقی که امشب باید برای سال آینده توشه گرفته شود, بیشتر بهره می‌گیرد.

نهی شدید از خواب وغفلت در شب قدر

شدیداً نهی شده است که ما امشب را تا طلوع آفتاب بخوابیم. شدیداً نهی شده است که در امشب غفلت داشته باشیم. چون همان لحظه‌ای که غفلت پیدا می‌شود، شاید یکی از آن ملائکه‌ای که یک جنبه از جهات وجودی را دارد می‌آورد، آنجا به قلب غافل بخورد نه به قلب مُستَیْقِظ و بیدار. اگر یک لحظه غافل باشیم, آن کیفیّتِ نزول دستخوش نوسان و تشویش می‌شود. لذا حضرت می‌فرماید: «چقدر مناسب است که در امشب بیدار باشیم.»³