شب قدر، تجلی مشیت الهی و نزول مقدرات

اگر قرآن در این شب قدر خَلقُ‌السّاعه شده بود, امیرالمؤمنین این سوره را از کجا خواند؟! اگر این قرآن خلق‌السّاعه شده بود, پس چطور پیغمبر نسبت به سُوَر این قرآن اطّلاع داشت؟! از کجا؟!

اگر این قرآن بر قلب پیغمبر نازل شده بود, چطور امام زمان علیه السّلام که امشب متعلّق به آن حضرت است، وقتی از شکم مادر خود حضرت نرجس خاتون متوّلد می‌شود, سر به سجده می‌گذارد و آن آیه‌ای را که مربوط به ظهور آن حضرت است [می‌خوانَد]: ﴿وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثين‌﴾.¹و² از کجا خواند؟! آن طفلی که تازه به دنیا آمده, هنوز قرائت نمی‌داند! او هنوز از دور و بَرِ خودش اطّلاعی ندارد! او هنوز کسب معلومات نکرده! این آیه‌ای که امام زمان ـ علیه السّلام ‌ـ قرائت می‌کند، از چه مرتبه‌ای این آیه را تلقّی می‌کند؟! از چه مرحله‌ای و با اتّصال به چه مرتبه‌ای اطّلاع بر این آیه پیدا می‌کند؟!

این غیر از این است که ‌صورت خارجی این قرآن یک صورت عینی در علم عنائی حق دارد؟! در آنجا تمام اشیاء صورت دارند؛ حالا بعضی‌ اطّلاع پیدا می‌کنند, متوجّه می‌شوند، بعضی‌ مثل ما اطّلاع پیدا نمی‌کنند [و] برای [ادراک] تحقّق خارجی [توسط] آنها احتیاج به مرور و گذشت زمان و تبدّل مکان است. 

نزول تدریجی و دفعی قرآن بر نفس پیامبر

علی‌کلِّ‌حال همان‌طوری که [نزول] وجود این قرآن بر پیغمبر اکرم تدریجی بوده، یک وجودی [هم] داشته که دفعی بوده. آن وجود دفعی (یک‌مرتبه‌ای) خارج از زمان و مکان است. آن وجود تدریجی حکم آن نواری را دارد که از اوّلش که سورۀ علق است: ﴿بِسۡمِ ٱللَهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ * ٱقۡرَأۡ بِٱسۡمِ رَبِّكَ ٱلَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِنۡ عَلَقٍ﴾،³ در غار حرا شروع می‌شود و در مدینه در روزهای آخر حیات پیغمبر اکرم دیگر تمام می‌شود. این وجود، وجود تدریجی است. اما [این قرآن] یک وجودی دارد که [حکم نواری را دارد که] تمام این نوار دَفعةٌ‌واحدةٌ و در یک لحظه در نفس پیغمبر قرار می‌گیرد و پیغمبر اکرم بر تمام این آیات اطّلاع پیدا می‌کند. آن شب و آن لحظه همین شب بیست‌وسوم است. در امشب است که قرآن یک‌مرتبه بر وجود پیغمبر اکرم نازل می‌شود.⁴