بررسی اجمالی تاریخ ائمه علیهم السّلام از زمان حضور تا دوران غیبت

قطع شدن ارتباط مردم با ائمه در زمان امام هادی و امام عسکری

ما می‌بینیم همین قضیه راجع به امام هادی اتفاق می‌افتد، یعنی راجع به امام هادی هم همین مطلب می‌بینیم دوباره اتفاق افتاده؛ حضرت در یازده‌سالگی به امامت می‌رسد.¹ در قضیۀ امام هادی دیگر مسئله به آن اوج و نهایتش می‌رسد؛ یعنی امام هادی پس از گذشت چند سال در مدینه، به دستور متوکل خلیفۀ عباسی به‌سمت سامرّا تبعید می‌شود، تبعید! یک عده از لشکر را می‌فرستد می‌گوید: «با احترام ایشان را بیاورید به سامرّا!» بعد هم می‌رود حضرت را در یک مکان و در یک جای خیلی نامناسب قرار می‌دهد و حتی زندان می‌کنند و خیلی مفصل!²

دیگر از زمان امام هادی علیه السّلام ارتباط مردم با امامت قطع می‌شود، مگر یک افراد خاصّی و یک أشکال خاصّی [که] اینها می‌آمدند و با امام [ملاقات می‌کردند]، یعنی کاملاً [محصور بودند]! در سامرّا اگر کسی برود، یک چهاردیواری بسیار بزرگی هست که آنجا را «مُعَسکَر» می‌گویند؛ محلّ ارتش و پادگان، پادگانِ این آقای متوکل، ایشان آنجا پادگان [داشت و] حضرت را در آنجا نگه می‌دارند! در آن پادگان اسکان می‌دهند. ارتباط مردم قطع است.

خب، کم‌کم باید مردم بیرون بیایند، کم‌کم باید مردم از ظاهر خارج بشوند، کم‌کم باید مردم بدانند که باطن مسئله مهم است! ارتباط ظاهر داشتن و نداشتن مهم نیست. این قضیه در زمان امام حسن عسکری دیگر به نهایت می‌رسد؛ یعنی در زمان امام هادی سیر خودش را طی می‌کند، دیگر در زمان امام حسن عسکری غیر از یک چند تایی انگشت‌شمار اصلاً کسی نمی‌توانست امام حسن را ببیند! بیرون می‌آمدند، با خود خلیفۀ عباسی می‌آمدند بیرون، برمی‌گشتند تحت‌الحفظ می‌آمدند، گاهی فقط روز عیدی بود یا روز عید قربانی بود، عید فطری بود برای [نماز عید] مردم امام حسن عسکری را می‌دیدند که با خلیفه دارند می‌روند نماز عید، دارند می‌روند شرکت می‌کنند، وإلاّ اصلاً ارتباطی نبود!³

یک شخصی می‌آید آنجا که امام علیه السّلام را بشناسد، یک چیزی در دلش نیت می‌کند که: من این سؤال را از امام بکنم که: «در لباس جنب از حرام آیا می‌شود نماز خواند؟ نجس هست یا نه؟ نجس هست یا نه؟!» ولی سؤالم را نمی‌گویم! اگر امام، امام است جواب را باید به من بدهد، مگر امام نیست؟! مگر خبر ندارد؟! جواب را بدهد!