بررسی اجمالی تاریخ ائمه علیهم السّلام از زمان حضور تا دوران غیبت

می‌آید می‌ایستد، ـ از ایران هم آمده بوده ـ می‌رود در آنجا می‌ایستد در آن روزی که حضرت با خلیفه داشتند می‌رفتند، موقعی که داشتند برمی‌گشتند، یک‌دفعه مردم می‌بینند حضرت آن اسبشان را دارند هدایت می‌کنند به‌سمت مردم، کنار مردم، آمدند آمدند آمدند، تا رسیدند به این شخص گفتند:

فلانی، لباس جنب از حرام نجس نیست!¹

می‌فهمد دیگر! یعنی ارتباط این‌قدر ارتباط پیچیده‌ای بود و ضعیفی بود که مردم مسئلۀ امامت را بفهمند و بشناسند که به این دیدن‌ها نیست، به این آمد و شدها نیست، به این درب را باز کردن‌ها و ارتباط با مردم داشتن نیست، راهی است که قرار می‌دهد.

مطالبی پیرامون امام زمان علیه السلام

به امامت رسیدن در پنج‌سالگی

این قضیۀ امام حسن عسکری علیه السّلام هم مثل جدّشان امام [جواد کوتاه بود و] بیست و هفت سال بیشتر طول نکشید که امام حسن علیه السّلام شهید می‌شوند.² باز ما در اینجا می‌بینیم که دیگر امام زمان رکورد را می‌شکند، در سنّ پنج‌سالگی [به امامت رسیدند]!³ حالا جدّش امام جواد نُه سال، یازده سال [سن داشتند]؛ ایشان پنج سال! امام زمان که سنّشان پنج سال بود، قدشان که دو متر نبود! همین بودند، پنج سال همین قدر بودند دیگر. این مسئله دیگر به‌طور کلی برای مردم جا می‌افتد که: نه امامت به سنّ است، نه امامت به دیدن است، نه امامت به ارتباط است، نه امامت با حضور است، نه امامت به حرف زدن است، نه هیچی، هیچی نیست! امامت یک مسئلۀ دیگری است مافوق این حرف‌ها که در قالبِ سنّ و قد و وزن و کشش و کشیمنی و در این چیزها اصلاً امامت مسئله درنمی‌آید. آن یک مطلب دیگری است، یک عنایت خاصّی است که شامل فقط چهارده‌نفر شده و این چهارده‌نفر این سکه فقط به نام اینها فقط زده شده؛ بله، شیعیان آنها می‌توانند در تحتِ حمایت آنها به همان مراتب برسند، آن یک مطلب دیگر است.

کیفیت ارتباط مردم با امام زمان در زمان غیبت صغری

لذا ما می‌بینیم در جریان غیبت صغری، زمینه برای عادت کردن مردم به این مسئله آماده می‌شود؛ هفتاد و پنج سال امام علیه السّلام با مردم ارتباط ندارد، فقط توسط نوّاب خاص، چهار نائب. یعنی با یک نفر هم ارتباط ندارد! آن نائب اول عثمان بن سعید، نائب دوم محمد بن عثمان، نائب سوم حسین بن روح و نائب چهارم هم علی بن محمد سمُری؛ این چهار نائبی بودند که ـ قبر هر چهار تا هم در بغداد است⁴ ـ با مردم ارتباط داشتند.⁵