
بررسی اجمالی تاریخ ائمه علیهم السّلام از زمان حضور تا دوران غیبت
و مطالبی پیرامون امام زمان علیهالسلام
حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس سرّه در این سخنرانی که در کرمان ایراد شده است به بررسی اجمالی زندگی و اوضاع سیاسی-اجتماعی ائمه علیهمالسلام از زمان حضور تا دوران غیبت میپردازند. ایشان به انتقال مرکز خلافت به کوفه در زمان امیرالمؤمنین علیهالسلام و وقوع جنگ جمل به سرکردگی عایشه و برخی صحابه اشاره کرده و برخی از رفتارهای خلفا و واکنشها به آنها را مورد بحث قرار داده و دموکراسی مورد ادعای حکومت شیخین را بررسی میکنند. مرحوم استاد به قطع شدن تدریجی ارتباط مردم با ائمه از زمان امام موسی بن جعفر علیهالسلام و اوج این محدودیتها در زمان امام هادی و امام حسن عسکری علیهماالسلام اشاره کرده و فلسفه امامت امام جواد و امام هادی علیهماالسلام در سنین کودکی و نیز امامت امام زمان در پنج سالگی را بررسی کرده و مشروحاً توضیح میدهد که تصورات ذهنی مردم درباره امام چگونه شکسته شده است. در بخش دیگری از این بیانات ضمن پرداختن به مطالب مهمی پیرامون امام زمان، به دیدگاه اولیای الهی نظیر علامه طهرانی و مرحوم سید هاشم حدّاد در خصوص حضور دائمی و باطنی امام اشاره نموده و تأکید میکند دیدار ظاهری امام، هدف اصلی سالک نیست. بخش پایانی جلسه به پرسشهای حاضرین و پاسخهای استاد اختصاص یافته است.
بررسی اجمالی تاریخ ائمه علیهم السّلام از زمان حضور تا دوران غیبت
7و تعجب اینجا است که یک مشت آدمهای نادان و نفهم دنبال این احمقها راه افتادهاند و با اسم نوگرایی و نوحنبلی و نوشیعه و ...، خیال کردهاند اینها هم متاعی در این بازار برای تماشا و برای عرضه تقدیم کردهاند!1
آزادی مردم در زمان حکومت امیرالمؤمنین
امیرالمؤمنین علیه السّلام [را] آمدند انتخابش کردند، بهزور هم انتخابش کردند، بهزور هم انتخابش کردند! ولی همین آدمی را که بهزور انتخابش کردند میگوید: «هر کسی نمیخواهد بیعت با من بکند، نکند!»2 علناً بلند میشدند به امیرالمؤمنین سبّ میکردند در صحبتهایی که میکردند! ما این حرفها را کجا میبینیم؟! اصحاب میخواستند بلند شوند در دهنش بزنند، حضرت [میفرمود]: «بگیر بنشین، ولش کن، کاری ندارد، میخواهد حرف بزند بگذار بزند!»3 حرف میزند بگذار بزند، آبروی خودش را میبرد! نه حضرت یک نفر را توی زندان انداخت بهخاطر فحشها و سبهایی که به او میکردند، نه آمد اعلامیه بدهد که این آقا علیه ما است، علیه نظام ما است و او را بگیرید و در زندان بیاندازید! هیچ کاری به او نداشتند! خودت نفع نمیبری، خودت ضرر میکنی، خودت خودت را از رسیدن به یک نعمت محروم میکنی! خودت میکنی، خودت میکنی! تا وقتی که اقدام نظامی نکرده بودند به آنها کاری ندارد، اصلاً بیا به ما فحش بده؛ و میدادند، و فحش میدادند به امیرالمؤمنین، سب میکردند.4
علت پراکندگی جغرافیایی در زندگانی ائمه علیهم السّلام
امیرالمؤمنین در برگشتن از جنگ جمل به کوفه که رسیدند، آنجا را برای خلافت انتخاب کردند. البته مردم کوفه نگذاشتند امیرالمؤمنین بروند [و] برگردند مدینه، و حضرت در آنجا توقف کردند و کوفه شد مقرّ خلافت؛5 و حضرت هم در آنجا چند سالی بودند تا اینکه به شهادت رسیدند دیگر.
امام حسین هم که حرکت کردند آمدند در [عراق] و قضیه، قضیۀ کربلا اتفاق افتاد. این امام سجاد6 و امام باقر7 و امام صادق8، اینها فقط در مدینه، شهادتشان در مدینه بود و بعد، از امام موسی بن جعفر دیگر همینطور که بود دیگر؛ هارون حضرت را در زندانهای مختلف قرار داد در بصره9 و در آخر هم در بغداد.10 امام رضا را هم که آوردند به مَرْو11 و در آنجا به شهادت رساندند12 و امام جواد هم همینطور در [بغداد]13 و همینطور امام هادی14 و امام عسکری15 [هم در سامرّا به شهادت رسیدند.]
- رجوع شود به افق وحی، ص 40 و 48 و 176.
- رجوع شود به الفتوح، ج 2، ص 441 ـ 444؛ تاریخ الطبری، ج 4، ص 428 ـ 433.
- رجوع شود به نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص 550.
- أنساب الأشراف، ج 5، ص 243؛ مقاتل الطالبیین، ص 78؛ تاریخ ابنخلدون، ج 3، ص 94؛ تاریخ الإسلام، ج 3، ص 460 و 461 و ج 5، ص 231؛ شرح نهج البلاغة، ابنأبیالحدید، ج 4، ص 58 و 59.
- الأخبار الطوال، ص 152؛ أنساب الأشراف، ج 2، ص 271 ـ 273.
- الإرشاد، ج 2، ص 137.
- الإرشاد، ج 2، ص 158.
- الإرشاد، ج 2، ص 180.
- عیون أخبار الرضا علیه السّلام، ج 1، ص 86؛ الإرشاد، ج 2، ص 239.
- عیون أخبار الرضا علیه السّلام، ج 1، ص 99 ـ 105؛ الإرشاد، ج 2، ص 215 و 242.
- الإرشاد، ج 2، ص 259؛ تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 448.
- شهادت امام رضا علیه السّلام در طوس بوده است. الإرشاد، ج 2، ص 269 ـ 271؛ تاریخ الیعقوبی، ج 2، ص 453. (محقق)
- الإرشاد، ج 2، ص 295؛ إثبات الوصیّة، ص 227.
- الإرشاد، ج 2، ص 311؛ إثبات الوصیّة، ص 243.
- الإرشاد، ج 2، ص 313؛ إثبات الوصیّة، ص 256.
