پایه‌گذاری نظام تکاملی و تربیتی ادیان بر خروج از ظلمت به سوی نور (کرمان)

الآن وقتی كه شما به این چراغی كه در بالای سر است نگاه كنید، خود این نوری كه از این چراغ هویداست، خودش، معرف خودش است، برای فهمیدن این نور چراغ، صرف نظر از اشیایی كه در اطراف ما قرار دارند، ما نیاز به چراغ دیگر نداریم، خود همین چراغ، خود را می‌نمایاند. علاوه بر او، شما می‌بینید اینجا چوب است، اینجا بالكن است، اینجا چراغ است، اینجا پله است، اینجا تابلو است، این چیزهایی كه در پیرامون ما هست به واسطه این نور مشخص می‌شود، پس نور هم خودش را می‌نمایاند و هم اشیایی كه بر آنها می‌تابد. اگر یك لحظه این چراغ را شما خاموش كنید، بغل دستی خودتان هم نمی‌شناسید، می‌شود تاریكی مطلق، اطّلاع ندارید.

از این نقطه نظر به پروردگار نور گفته می‌شود، چون ذات پروردگار نیاز به شناخت ندارد، ما وقتی كه بخواهیم ذات خدا را بشناسیم، نیاز داشته باشیم درخت را ببینیم، كوه را ببینیم، آسمان را ببینیم، دریا را ببینیم، حیوانات را ببینیم، تا بفهمیم خدایی هست، وجود خدا خودش فی حد نفسه نیاز به شناخت ندارد، خودش وجودش برای خودش نفس شناخت و نفس معرفت است.

علاوه بر آن نسبت به ماهیات امكانیه كه آن حقیقت تجلّی به آنها تعلق می‌گیرد باعث می‌شود كه خود آن ماهیات هم به واسطه نور، نور وجود، آنها هم ظهور عینی و ظهور خارجی پیدا كنند. اگر آن تجلّی پروردگار نباشد و مشیت و اراده او كه همان نفس وجود خود را بدون اینكه از جای دیگر وجود را قرض بگیرد، بدون اینكه از جای دیگر وجود را بیاورد، از كیسه خاله و عمه بخواهد بیاورد، از آن‌ خود ذات خودش، اراده بر تشكل آن وجود وقتی كه پیدا شود، همه آنچه كه در عوالم مختلفه تعین پیدا می‌كند، ظهور پیدا می‌كند. الآن وجودی كه برای اشیاء هست، این وجود، وجود جدای از خدا كه نیست، چون جدای از خدا معنا ندارد وجودی باشد، معنا ندارد یك حقیقتی جدای از خدا، یعنی خدا یك وجودی برای خودش دارد، یك وجود هم در كنار خودش دارد، از آن وجودی كه در كنار خودش است یك قالب برمی‌دارد می‌شود درخت صنوبر! یك قالب برمی‌دارد می‌شود درخت چنار! یك قالب برمی‌دارد می‌شود شیر! یك قالب برمی‌دارد می‌شود پلنگ! نه این‌طور كه نیست.