جایگاه مشکلات در مسیر سالک

سالکی که همیشه در یک حالت نرمال است، هیچ‌وقت راه به مقصد نمی‌برد چون همیشه نرمال است. هیچ نفسش بالا و پایین نمی‌رود. هیچ نفسش فهم پیدا نمی‌کند. هیچ نفسش در فراز و نشیب پخته نمی‌شود. یک روال عادی دارد و در آن روال عادی حرکت می‌کند و در همان حرکت متوقّف می‌ماند. کیف می‌کند، لذت می‌برد، اگر از او بپرسی می‌گوید: «خیلی حالم خوب است، عالی، خوب، حرف ندارد» ولی در یک سطح ایستاده و افق‌ها را یکی پس از دیگری نمی‌پیماید. همین‌طوری در یک افق حرکت می‌کند، درحالتی‌که إلیٰ‌ماشاءالله همین‌طور در پیش [این افق‌ها] باید یکی‌یکی طی کند.

می‌بینیم این معنا یک خُرده دقیق‌تر از معنای اول بود.

رنج را راحتی دیدن

یعنی رنج را اصلاً رنج به حساب نیاور. این رنج باید باشد. پس این رنج راحتی است اصلاً خود رنج، راحتی می‌شود. خود این عرق ریختن، راحتی می‌شود. خود این زحمت کشیدن، کیف کردن می‌شود. چرا؟ چون مطلب بزرگ است. پس این رنجی که می‌کشی این رنج تو را به آن مطلب می‌رساند، ارزش ندارد؟! این رنج ارزش ندارد؟! در خود این رنج راحتی نیست؟! ﴿إِنَّ مَعَ ٱلۡعُسۡرِ يُسۡرٗا﴾¹ همین است دیگر. با عُسر یُسر است، یعنی در شکم عسر یسر هم خوابیده است. وقتی که مطلب بزرگ است، این رنج خودش تبدیل به راحتی می‌شود؛ فلذا انسان خیلی اوقات این احساس را دارد. وقتی که یک گرفتاری برایش پیدا می‌شود و آن گرفتاری را با نمره خوب رد می‌کند قبول می‌شود، وقتی که از آن گرفتاری درمی‌آید یک حالت انبساطی پیدا می‌کند. [می‌گوید:] «الهی شکر! چقدر خوب بود؟ چقدر این گرفتاری خوب پیش آمد. چیزهایی را برای من باز کرد، چیزهایی را الآن می‌فهمم، یک مطالبی را الآن می‌فهمم.» بعد به او می‌گویند: «خب این گرفتاری که الآن برای تو پیش آمد آیا از آن استقبال می‌کنی؟» می‌گوید: «آری آری! باعث شد یک خُرده فهمم تغییر پیدا کند، مسائل تغییر پیدا کند.»