شرط تأثیر ذکر و آداب قرائت دعا و مناجات

چندی پیش یک‌جا بودیم و مجلسی بود. من به یک نفر گفته بودم که این مناجات مُریدین و عارفین را بخواند! این دوتا مناجات [را خیلی سریع خواند]. والله خود حضرت سجاد که این مناجات‌ها را گفته به این تندی نخوانده بود! آخر مناجات در مقام انشاء خیلی کم است [ولی] در مقام ظهور و بروز [طولانی‌تر است]؛ خیال می‌کنم از انشاء حضرت سجاد هم مناجات را تندتر تمام کرد! به او گفتم: «آخر این چه بود که خواندی؟! چه کسی دنبالت کرده بود؟! بابا یواش! آهسته! ما که نفهمیدیم مریدش کو، عارفش کو!» درحالی‌که صدایش خیلی قشنگ بود! البتّه ایران نبود. هم صدایش قشنگ بود و هم خیلی صدای عربی قشنگ و خوبی داشت ولی [با] این سرعتش اصلاً ما نفهمیدیم. این همین [اشکال است]؛ ما خیال می‌کنیم که دعا یعنی فقط یک چیزی بخوانیم و بعد این تمام شود و بعد [بگوییم]: «خب دعا را خواندیم! دعای افتتاح را امشب خواندیم و به فیضش رسیدیم!» فیض دعای افتتاح به یواش خواندنش است؛ به اینکه انسان آهسته و با تأنّی بخواند.

مثلاً در همین مناجات شعبانیّه [اگر] همین یک جمله‌اش را آدم [توجّه کند،] واقعاً مو بر تنش راست می‌شود: «إلٰهی لَم یَکُن لی حَولٌ فَأنتَقِلَ بِهِ عَن مَعصیَتِکَ إلّا فی وَقتٍ أیقَظتَنی لِمَحَبَّتِک!»¹ این همین معنای ذکر یونسیّه است؛ ذکر یونسیّه یعنی همین جمله که: «خدایا من هیچ قدرتی ندارم و اراده‌ای نمی‌توانم از خودم داشته باشم که از معصیت تو روی‌گردانم، مگر در زمانی که تو به من توجّه کردی، مرا به محبّت خودت بیدار کردی، دلم را متوجّه کردی، آن موقع است که می‌توانم معصیت تو را کنار بگذارم.» واقعاً جملات عجیبی در همین مناجات شعبانیّه هست؛ خیلی جملات عجیبی است! یعنی هر جمله‌اش هم اعتقاد است، هم توحید است، هم اخلاق است، هم دستور اخلاقی است، همه چیز است!

روش بزرگان در قرائت دعا و مناجات