شرط تأثیر ذکر و آداب قرائت دعا و مناجات

بیخود نبود که بزرگان اینها را می‌خواندند. تا یادمان هست همیشه شب‌ها مرحوم آقا [علامۀ طهرانی] که از مسجد می‌آمدند، ما می‌رفتیم می‌خوابیدیم ولی ایشان در اتاقشان [همین ادعیه را می‌خواندند]. یا مثلاً آقای حدّاد کتب ادعیه کنار تشکشان بود، یک‌دفعه برمی‌داشتند و می‌خواندند. من بعضی از نوارهای آقای حدّاد را دارم. البتّه الآن خیلی وقت است... . در سابق که گوش می‌دادم، یک مناجات مریدین می‌خواندند، نیم‌ساعت طول می‌کشید. یعنی اصلاً انگار با این جملات حال می‌کردند! انگار در آن فضای این جملات، در حال‌و‌هوای این جملات خودشان هم سیر می‌کردند و با این معانی خودشان هم حرکت می‌کردند و جلو می‌آمدند، همان‌طوری‌ که خودِ امام سجاد علیه‌السلام جلو می‌آمد و مرتّباً ارتقاء پیدا می‌کرد و ارتقاء پیدا می‌کرد و مدام بالا می‌رفت! اصلاً اینها همین‌طور بودند دیگر. اینها هم در همان حال و هوا بودند.

عارف همین است دیگر. عارف با همان معانی خودش هم می‌رود؛ تا جایی که این معانی اوج دارد و ارتفاع دارد، او هم خودش را می‌کشاند در همان ارتفاع و در همان اوج و در همان افق پرواز! سطح پروازی که دارد، او هم خودش را در همان‌جا می‌برد بالا و در همان‌جا حرکت می‌دهد. و این دیگر با تندخواندن جور درنمی‌آید؛ لذا خیلی آهسته می‌خواندند و بین دو جمله می‌ایستادند و تأمّل می‌کردند، گویا نمی‌خواستند از معنای جملۀ قبل دست بردارند و نمی‌خواستند بروند سراغ جملۀ بعد. می‌خواستند در آن جملۀ قبل، حال خودشان را تثبیت کنند و متمرکز کنند و بعد بروند سراغ جملۀ بعدی.

پرسش و پاسخ

سؤال: در معنی صلوات یا لعن، ما چگونه آن حالت را برای خودمان درک کنیم؟ مثلاً وقتی ما یک صلوات می‌فرستیم مثلاً چه اتّفاقی در نظام هستی می‌افتد؟ یا لعنی که می‌کنیم چگونه مثلاً درک کنیم اثر این لعن ما [به جایگاه خودش] رفته است؟

جواب: این را دیگر بگذارید إن‌شاءالله برای یک جلسۀ دیگر که اگر توفیق پیدا کردیم، راجع به صلوات [صحبت کنیم].