اهمیت شناخت حق و پایبندی به آن

ما این را حمل بر تواضع می‌کردیم [و با خود می‌گفتیم]: «بالأخره تواضع است دیگر؛ بزرگان همه تواضع دارند.» [اما] الآن می‌بینم تواضع نبوده؛ یک واقعیتی را می‌دیده؛ یک احساس خاصی داشته. همان احساسی که در آن مراتب خیلی بالاتر، امیرالمؤمنین می‌گوید که اگر [از ایشان بخواهند که از دهان مورچه] یک چیز را بگیرند [قبول نخواهند کرد]. یا آن شب، وقتی که در منزل آن ایتام و آن بچه‌ها می‌آید و چطور با آنها سرگرم می‌شود. امیرالمؤمنین نمی‌خواسته  از آنها دلجویی کند، یا اینکه [مردم] بگویند: «آقا، دیشب امیرالمؤمنین [به‌صورتِ] سرزده رفته یک‌جا در فلان محله!» و بعد هم همه‌جا [و] در جریده‌ها پخش کنند که مثلاً [امیرالمؤمنین] رفته به یک بچه یتیمی سر زده! نه! حضرت این را در وجود خودش می‌دیده که باید این عمل را انجام دهد. اِمارتش، جنگ و خلافتش و امیرالمؤمنین بودنش به‌جای خودش محفوظ، ولی [می‌بیند که] باید این عمل را  انجام بدهد [و] این کار باید در جایگاه خودش انجام بگیرد. این مسئله است.

باید قرآن را آرام خواند و در معانی آن تدبّر نمود

لذا این قضیه خیلی عجیب است که چطور قرآن کتاب توحیدی عجیبی است. متأسفانه ما اصلاً توجه نداریم. من یک‌وقت دیدم یک بنده‌خدایی ـ خدا خیرش بدهد، بسیار آدم ساده‌ای است ـ بالای منبر می‌گوید: «قرآن را تند بخوانیم! اگر غلط هم خواندیم، ملائکه تصحیحش می‌کنند. تند بخوانید! تند بخوانید!» مرتّباً همین‌طور می‌گفت: «تندتند بخوانید!» قرآن که برای تند خواندن نیست آقا! قرآن را باید آرام خواند، در معانی‌اش باید تدبر کرد؛ ﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ أَمۡ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقۡفَالُهَآ﴾؛¹ ﴿لَوۡ أَنزَلۡنَا هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ عَلَىٰ جَبَلٖ لَّرَأَيۡتَهُۥ خَٰشِعٗا مُّتَصَدِّعٗا مِّنۡ خَشۡيَةِ ٱللَهِ﴾.²

قرآن در بیان نکات تربیتی، میان حضرت یونس و کافران تفاوتی نمی‌گذارد

این همین مسئله‌ای است که باعث می‌شود که ما بتوانیم به قرآن به‌عنوان یک کتاب بی‌طرف اعتماد کنیم؛ یک کتابی که هیچ ملاحظه و پارتی‌بازی و مصلحت‌اندیشی و این چرندیاتی که در ما هست، اصلاً در این کتاب راه ندارد. به‌عنوان یک کتابی که برای همه ارزش قائل است. پیغمبرش (حضرت یونس) را به‌خاطر کم توجهی‌ای که به کفار می‌کند، مورد مؤاخذه قرار می‌دهد! کفارند؟ باشند! [مؤاخذه می‌کند:] «برای چه بیرون آمدی؟! برای چه نفرین کردی؟! بایستی باز هم صبر می‌کردی!» خب اینها کافرند! کافرند؟ خب باشند! مگر بندگان من نیستند؟! چهل روز باید بروی در شکم ماهی، ذکر یونسیّه هم بگویی: ﴿لَّآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبۡحَٰنَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ﴾. [بعد می‌فرماید:] ﴿فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡغَمِّ﴾؛³ «ما [او را از غم] نجاتش دادیم.» نه [از] غم در شکم ماهی [بودن]؛ [بلکه] غم جهل، غم نقصان، غمِ ضعف وجودی و ضعف مراتب توحید و ضعف تجرّد. [از این] این غم [نجات یافت]. لذا حضرت یونسی که بعد آمد سراغ مردم، با آن حضرت یونسِ قبلی فرق داشت؛ با یک بینش و با یک افق و با یک بصیرت دیگری آمد.